Zanieczyszczenie powietrza to dzi┼Ť problem wi─Ökszo┼Ťci du┼╝ych miast. Co to jest smog i jak powstaje? Jakie s─ů skutki smogu oraz jak z nim walczy─ç? W poni┼╝szym tek┼Ťcie przybli┼╝amy te tematy.

Co to jest smog?

W znalezieniu odpowiedzi na pytanie czym jest smog, pom├│c nam mo┼╝e ju┼╝ sama etymologia poj─Öcia smog. To po┼é─ůczenie angielskich s┼é├│w ÔÇťsmokeÔÇŁ, oznaczaj─ůcego ÔÇťdymÔÇŁ oraz ÔÇťfogÔÇŁ, oznaczaj─ůcego mg┼é─Ö.

Je┼Ťli za┼Ť chodzi o sam─ů definicj─Ö smogu - to jest to po prostu zjawisko atmosferyczne, kt├│re powstaje w momencie wymieszania si─Ö mg┼éy z dymem i spalinami.

 

 

Jak powstaje smog?

Nie z ka┼╝dej mg┼éy powstaje smog, nawet w tych najbardziej zanieczyszczonych miastach. Jak zatem powstaje smog? Aby┼Ťmy mogli m├│wi─ç o tym zjawisku, musi wyst─ůpi─ç kilka czynnik├│w. O smog naj┼éatwiej w bezwietrzne dni z wysokim ci┼Ťnieniem atmosferycznym. Wtedy do atmosfery przedostaj─ů si─Ö szkodliwe zwi─ůzki chemiczne, takie jak tlenki siarki, tlenek azotu czy py┼éy zawieszone.

Szkodliwe cz─ůsteczki unosz─ů si─Ö i pozostaj─ů blisko powierzchni ziemi, co cz─Östo wygl─ůda jak mg┼éa. W┼éa┼Ťnie to zanieczyszczone powietrze unosz─ůce si─Ö nad miastem nazywamy smogiem.

Rodzaje smogu

Ze wzgl─Ödu na wyst─Öpowanie oraz sk┼éad smogu mo┼╝emy wyr├│┼╝ni─ç kilka jego rodzaj├│w. Wyr├│┼╝nia si─Ö dwa g┼é├│wne rodzaje smogu ÔÇô smog kwa┼Ťny okre┼Ťlany tak┼╝e mianem smogu londy┼äskiego oraz smog fotochemiczny Los Angeles.

Smog londy┼äski pojawia si─Ö od listopada do stycznia podczas inwersji temperatur w umiarkowanej strefie klimatycznej. W jego sk┼éad wchodz─ů zazwyczaj:

  • dwutlenek siarki,

  • tlenki azotu,

  • tlenki w─Ögla,

  • sadza

  • oraz trudno opadaj─ůce py┼éy.

Z kolei w miesi─ůcach letnich i w strefach subtropikalnych powstaje smog typu Los Angeles - smog fotochemiczny. W jego sk┼éad wchodz─ů g┼é├│wnie:

  • tlenki w─Ögla,

  • tlenki azotu i w─Öglowodor├│w.

Smog w Polsce

Sytuacja zanieczyszczenia powietrza w Polsce, niestety nie napawa optymizmem. Wed┼éug ┼Üwiatowej Organizacji Zdrowia (WHO) 36 z 50. miast w Unii Europejskiej o najwi─Ökszym st─Ö┼╝eniu py┼éu PM2,5 znajduje si─Ö w┼éa┼Ťnie w Polsce.

Warto wiedzie─ç, ┼╝e smog w Polsce wyst─Öpuje g┼é├│wnie w sezonie grzewczym, w miejscach o du┼╝ej g─Östo┼Ťci zabudowy, na ma┼éej powierzchni gruntu.

Dok┼éadn─ů map─Ö smogu wraz z ocen─ů jako┼Ťci powietrza mo┼╝emy znale┼║─ç np. na stronie Inspekcji Ochrony ┼Ürodowiska http://powietrze.gios.gov.pl.

Przyczyny smogu

Zwi─ůzki chemiczne, tworz─ůce smog pochodz─ů z wielu ┼║r├│de┼é. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich powstaje w procesach spalania. S─ů one cz─Ö┼Ťci─ů tzw. niskiej emisji, czyli emisji zanieczyszcze┼ä na wysoko┼Ťci do 40 m.

Polska nie jest wi─Öc odosobniona, najcz─Östsze przyczyny smogu stanowi─ů w┼éa┼Ťnie instalacje grzewcze dom├│w jednorodzinnych czy kamienic. Przestarza┼ée kot┼éy niskiej klasy a tak┼╝e nierozs─ůdne korzystanie z materia┼é├│w opa┼éowych, wybieranie taniego i kiepskiej jako┼Ťci paliwa, czy - o zgrozo! - spalanie w piecach odpad├│w komunalnych, powoduje straszne zanieczyszczanie ┼Ťrodowiska.

Przyczyn─ů powstawania smogu jest tak┼╝e przemys┼é i transport drogowy.

Skutki smogu

Skutki smogu zar├│wno dla cz┼éowieka jak i ca┼éego ┼Ťrodowiska potrafi─ů by─ç katastrofalne! Zanieczyszczone powietrze wdychane przez nas codziennie staje si─Ö zab├│jcze. Z raportu Ministerstwa Przedsi─Öbiorczo┼Ťci i Technologii wynika, ┼╝e w 2016 w Polsce z powodu smogu ┼╝ycie przedwcze┼Ťnie straci┼éo prawie 19 tys. os├│b.

W┼Ťr├│d g┼é├│wnych skutk├│w smogu mo┼╝emy wymieni─ç:

  • skr├│cenie d┼éugo┼Ťci i jako┼Ťci ┼╝ycia;

  • zwi─Ökszone ryzyko wyst─ůpienia chor├│b uk┼éadu oddechowego: kaszlu, niewydolno┼Ťci p┼éuc, przewlek┼éych zapalenia oskrzeli, wzmo┼╝on─ů zachorowalno┼Ť─ç na astm─Ö, problemy z oddychaniem, a nawet nowotwory p┼éuc;

  • zwi─Ökszone ryzyko wyst─ůpienia chor├│b uk┼éadu kr─ů┼╝enia: zaburze┼ä kr─ů┼╝enia, chor├│b niedokrwiennych, zawa┼éu, wylewy, niewydolno┼Ťci serca czy zmian mia┼╝d┼╝ycowych;

  • zwi─Ökszone ryzyko wyst─Öpowania patologii ci─ů┼╝y.

Szczeg├│lnie nara┼╝one na skutki smogu s─ů osoby starsze, dzieci, kobiety w ci─ů┼╝y oraz osoby z chorobami uk┼éadu oddechowego.

Skutki smogu dla ┼Ťrodowiska

Smog wp┼éywa negatywnie nie tylko na nasze zdrowie, ma tak┼╝e fatalny wp┼éyw na ┼Ťrodowisko. Prowadzi do zanieczyszczenia gleby, w tym grunt├│w uprawnych. A co za tym idzie - wzrost st─Ö┼╝enia rakotw├│rczych substancji w glebie. Ska┼╝one zatem zaczynaj─ů by─ç ro┼Ťliny uprawiane na zanieczyszczonych glebach, ale to nie koniec.

Zanieczyszczenie gleby skutkuje tak┼╝e ska┼╝eniem produkt├│w pochodzenia zwierz─Öcego ÔÇô jaj, nabia┼éu i mi─Ösa.

Walka ze smogiem

Jak walczy─ç ze smogiem i czy w og├│le da si─Ö mu zapobiec? Tak. Najwa┼╝niejsza w tym przypadku jest edukacja. Jest wiele kampanii, kt├│re maj─ů na celu propagowanie wiedzy oraz dzia┼éa┼ä na rzecz poprawy jako┼Ťci powietrza. Na szerok─ů skal─Ö miasta zach─Öcaj─ů i wspieraj─ů gospodarstwa w wymianie kopciuch├│w - starych piec├│w, kt├│re nie spe┼éniaj─ů wymog├│w.
Ale ka┼╝dy z nas mo┼╝e przyczyni─ç si─Ö do poprawy jako┼Ťci powietrza. Jak mo┼╝esz pom├│c w walce ze smogiem? Przede wszystkim nie marnuj ciep┼éa:

  • kontroluj temperatur─Ö w pomieszczeniach

  • nie zas┼éaniaj kaloryfera

  • gdy wietrzysz pomieszczenie, koniecznie zakr─Ö─ç kaloryfer.

Dodatkowo, mo┼╝esz zadba─ç o czyste powietrze w swoim domu, korzystaj─ůc np. z oczyszczacza powietrza lub hoduj─ůc ro┼Ťliny, kt├│re poprawiaj─ů jego jako┼Ť─ç.