Zwrot ku naturze, umocnienie trend├│w eko, bio i wege, zmiana nawyk├│w my┼Ťlowych i konsumpcyjnych ÔÇô to niespodziewane, acz pozytywne skutki uboczne pandemii koronawirusa. Rok 2022 przyniesie nasilenie tendencji, od kt├│rych nie ma ju┼╝ odwrotu i kt├│re b─Öd─ů wyznacza─ç rytm zmian w trzeciej dekadzie XXI wieku.

Niewiele jest we wsp├│┼éczesnym ┼Ťwiecie wska┼║nik├│w bardziej miarodajnie oddaj─ůcych aktualne trendy ni┼╝ liczba oraz dynamika zapyta┼ä w globalnych wyszukiwarkach internetowych. ┼Üwiatowy potentat, jakim jest Google, podaje, ┼╝e w 2021 r. rekordowe poziomy osi─ůga┼éy has┼éa ÔÇ×jak dba─ç o ┼ŤrodowiskoÔÇŁ, ÔÇ×zr├│wnowa┼╝ony rozw├│jÔÇŁ, ÔÇ×wp┼éyw zmiany klimatuÔÇŁ. Analitycy giganta z Moutain Viev zwr├│cili uwag─Ö, ┼╝e cz─Ö┼Ťciej wpisywano pytanie ÔÇ×jak przeprowadzi─ç si─Ö z ro┼ŤlinamiÔÇŁ ni┼╝ ÔÇ×z dzie─çmiÔÇŁ. W roku 2022 spodziewane jest utrzymanie, a nawet wzmocnienie tego trendu. Paliwem dla zmian b─Ödzie rosn─ůca ┼Ťwiadomo┼Ť─ç zagro┼╝e┼ä oraz wsp├│lnej odpowiedzialno┼Ťci za przysz┼éo┼Ť─ç planety, a tak┼╝e znacz─ůca rewolucja mentalno┼Ťciowa, kt├│r─ů w wielu domach zapocz─ůtkowa┼éa pandemia. Niemal z dnia na dzie┼ä konsumenci zacz─Öli poszukiwa─ç tego, co naturalne, zdrowe, lokalne, mo┼╝liwe do wytworzenia w domowych warunkach. Nawet je┼Ťli mia┼éoby si─Ö to wi─ůza─ç z wi─Ökszymi wydatkami. Potwierdzaj─ů to wyniki najnowszego badania zrealizowanego przez mi─Ödzynarodowy instytut Kantar w ca┼éej Europie. Wynika z nich, ┼╝e a┼╝ 43 procent mieszka┼äc├│w Starego Kontynentu ju┼╝ dzi┼Ť czuje si─Ö dotkni─Ötych niekorzystnymi zmianami zachodz─ůcymi w ┼Ťrodowisku naturalnym i atmosferze. Przek┼éada si─Ö to na ch─Ö─ç wsp├│┼éuczestnictwa w dzia┼éaniach maj─ůcych na celu powstrzymanie negatywnych zjawisk. Przyk┼éadow0 - a┼╝ 42 procent ankietowanych Polak├│w stwierdzi┼éoby, ┼╝e mo┼╝e zap┼éaci─ç wi─Öcej za produkty, je┼Ťli s─ů one przyjazne dla ┼Ťrodowiska. Wyra┼║nie zasygnalizowana zosta┼éa gotowo┼Ť─ç wyboru tych marek, za kt├│rymi stoj─ů idee zr├│wnowa┼╝onego rozwoju oraz klimatycznej i spo┼éecznej odpowiedzialno┼Ťci.

Kosmetyki naturalnie dobre

Ostatnie lata przynosz─ů znacz─ůc─ů zmian─Ö zachowa┼ä konsumenckich w bran┼╝y kosmetycznej. Polacy coraz wi─Öksz─ů wag─Ö przyk┼éadaj─ů do tego, co aplikuj─ů na sk├│r─Ö, z czego i w jaki spos├│b zosta┼éo to wytworzone. Nawykiem staje si─Ö studiowanie etykiet, poszukiwanie produkt├│w wolnych od silnych detergent├│w i sztucznych ulepszaczy, a tak┼╝e sk┼éadnik├│w pochodzenia zwierz─Öcego. Doskonale obrazuj─ů to suche liczby. Z raportu GFK Polonia wynika, ┼╝e w okresie od maja 2020 do kwietnia 2021 roku sprzeda┼╝ kosmetyk├│w ekologicznych w Polsce wzros┼éa a┼╝ o 76 procent, osi─ůgaj─ůc ┼é─ůczn─ů warto┼Ť─ç 400 milion├│w z┼éotych. Jak ┼éatwo zauwa┼╝y─ç, by┼é to czas pandemicznych obostrze┼ä i reorganizacji wielu codziennych nawyk├│w (zdalna praca i nauka, zamkni─Öcie obiekt├│w handlowych i restauracji, ograniczenie kontakt├│w spo┼éecznych). Dla por├│wnania, w tym samym okresie ca┼éy rynek produkt├│w kosmetycznych skurczy┼é si─Ö o 2 procent. To pokazuje, jak silna jest dynamika zmian. Specjali┼Ťci GFK podkre┼Ťlaj─ů, ┼╝e w ci─ůgu zaledwie 12 miesi─Öcy kosmetyki bio, eko i wege trafi┼éy do oko┼éo 800 tysi─Öcy dom├│w, w kt├│rych wcze┼Ťniej by┼éy nieobecne, zanotowano te┼╝ wzrost cz─Östotliwo┼Ťci zakup├│w o ponad 20 procent. Wiele wskazuje na to, ┼╝e jest to rewolucja, kt├│ra dopiero si─Ö rozpoczyna, a rok 2022 przyniesie dalsze jej post─Öpy.

Pakowanie w zgodzie z natur─ů

Obecnie wi─Ökszo┼Ť─ç produkt├│w jest sprzedawanych w opakowaniach. Oznacza to, ┼╝e odpowiedzialne podej┼Ťcie firm wytwarzaj─ůcych pud┼éa, torby i butelki, a tak┼╝e u┼╝ytkuj─ůcych je konsument├│w, mo┼╝e w znacz─ůcy i ┼éatwy spos├│b wp┼éyn─ů─ç na bieg zmian klimatycznych. Raport ÔÇ×Ekotrendy w opakowaniach 2022ÔÇŁ, opublikowany niedawno przez jednego ze ┼Ťwiatowych potentat├│w tej bran┼╝y, brytyjski DS Smith, jasno wskazuje, ┼╝e wytw├│rcy musz─ů pod─ů┼╝a─ç za zmianami zachodz─ůcymi w spo┼éecze┼ästwie, kt├│re staje si─Ö coraz bardziej ┼Ťwiadome i wymagaj─ůce. Z zam├│wionych przez firm─Ö bada┼ä wynika, ┼╝e a┼╝ 64 procent konsument├│w sk┼éonnych by┼éoby zap┼éaci─ç wi─Öcej za opakowanie wytworzone zgodnie z zasadami zr├│wnowa┼╝onego rozwoju, a 78 procent wybra┼éoby produkt wyra┼║nie oznaczony jako przyjazny dla ┼Ťrodowiska. 80 proc. ankietowanych bior─ůcych udzia┼é w badaniu stwierdzi┼éo, ┼╝e wa┼╝n─ů dla nich kwesti─ů s─ů zmiany klimatu. St─ůd wyra┼║ny postulat odej┼Ťcia od postawy ÔÇ×bior─Ö, zu┼╝ywam, wyrzucamÔÇŁ na rzecz idei gospodarki zamkni─Ötego obiegu, kt├│r─ů mo┼╝na realizowa─ç na ka┼╝dym etapie ÔÇô projektowania, produkcji, konsumpcji, przetwarzania odpad├│w. Z punktu widzenia wytw├│rc├│w wyzwaniem jest zatem u┼╝ywanie materia┼é├│w, kt├│re mog─ů w ca┼éo┼Ťci pozosta─ç w obiegu (wykorzystanie do innych cel├│w tudzie┼╝ pe┼éen recykling). Sygnalizuje si─Ö w zwi─ůzku z tym konieczno┼Ť─ç ca┼ékowitej eliminacji tworzyw sztucznych oraz optymalizacj─Ö ilo┼Ťci zu┼╝ytych surowc├│w do absolutnego minimum. Wa┼╝na jest te┼╝ jako┼Ť─ç opakowa┼ä ÔÇô te gorszej jako┼Ťci niedostatecznie chroni─ů produkty, zwi─Ökszaj─ůc skal─Ö marnotrawstwa.

Nie marnuj tego, co nie musi by─ç zmarnowane

Na poziomie konsumenckim doskonale w ten nurt wpisuj─ů si─Ö dzia┼éania zero waste i less waste, polegaj─ůce na ograniczaniu ilo┼Ťci generowanych odpad├│w. Idee te, zapocz─ůtkowane ju┼╝ w latach siedemdziesi─ůtych XX wieku przez ameryka┼äskiego chemika Paula Palmera, zyska┼éy w ostatnich latach ogromn─ů popularno┼Ť─ç, a rok 2022 powinien przynie┼Ť─ç umocnienie tego typu postaw tym bardziej, ┼╝e ich praktykowanie jest proste i ogranicza si─Ö do stosowania 5 zasad:

  • Refuse ÔÇô odmawiaj. Nie bierz ulotek, foliowych torebek, niepotrzebnych rzeczy,

  • Reduce ÔÇô ograniczaj. Nie otaczaj si─Ö zb─Ödnymi przedmiotami, kupuj tylko to, co jest ci absolutnie potrzebne tu i teraz,

  • Reuse ÔÇô u┼╝ywaj ponownie. Wykorzystuj p┼é├│cienne i papierowe torby zamiast foliowych jednoraz├│wek, puste opakowania wype┼éniaj innymi produktami etc.,

  • Recycle ÔÇô segreguj odpady i przetwarzaj to, co ju┼╝ nie jest ci potrzebne,

  • Rot ÔÇô kompostuj odpady organiczne, produkuj─ůc naw├│z lub energi─Ö elektryczn─ů.

Mniej mi─Ösa, czystsze powietrze

Podobne trendy bardzo wyra┼║nie rysuj─ů si─Ö w szeroko rozumianej bran┼╝y spo┼╝ywczej, czego przyczyn─ů jest ewidentna zmiana upodoba┼ä konsumenckich. Rok 2022 i ca┼éa rozpocz─Öta niedawno dekada powinny up┼éyn─ů─ç pod znakiem ┼╝ywno┼Ťci wytwarzanej w harmonii z natur─ů, bez u┼╝ycia sztucznych nawoz├│w, bez faszerowania zwierz─ůt antybiotykami, bez genetycznych modyfikacji etc. To ju┼╝ nie tylko warzywa i owoce, ale te┼╝ zbo┼╝a, a nawet wina. W roku 2022 w niegasn─ůcym natarciu pozostan─ů wegetarianizm i weganizm. Dla wielu os├│b rezygnacja ze spo┼╝ycia produkt├│w pochodzenia zwierz─Öcego to nie tylko kwestia smaku, zdrowia i sumienia. Opr├│cz aspektu czysto humanitarnego, zwi─ůzanego z warunkami hodowli oraz u┼Ťmiercaniem istot ┼╝ywych, ro┼Ťnie ┼Ťwiadomo┼Ť─ç tego, jak du┼╝ym obci─ů┼╝eniem dla klimatu i ┼Ťrodowiska naturalnego jest produkcja mi─Ösa i innych wyrob├│w odzwierz─Öcych. Do┼Ť─ç powiedzie─ç, ┼╝e krajach rozwini─Ötych hodowla kr├│w, ┼Ťwi┼ä, drobiu etc. odpowiada za oko┼éo 15 procent ca┼éej emisji gaz├│w cieplarnianych do atmosfery (┼║r├│d┼éem zanieczyszcze┼ä s─ů m.in. wycinka las├│w pod pastwiska, produkcja pasz czy ogromne ilo┼Ťci metanu dobywaj─ůcego si─Ö na skutek krowich ÔÇ×bekni─Ö─çÔÇŁ). Tylko w Europie i tylko w skali jednego roku bran┼╝a wysy┼éa w powietrze ponad 700 milion├│w ton dwutlenku w─Ögla. Instytut Polityki Rolnej i Handlowej (IAPT) wyliczy┼é, ┼╝e 20 najwi─Ökszych tego typu firm w Europie ma emisj─Ö wi─Öksz─ů ni┼╝ ca┼éa gospodarka Holandii, por├│wnywaln─ů z emisj─ů powodowan─ů przez 53 miliony samochod├│w przez 12 miesi─Öcy. Nale┼╝y te┼╝ pami─Öta─ç, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç teren├│w rolnych na ┼Ťwiecie stanowi─ů pastwiska lub pola, na kt├│rych hodowane s─ů ro┼Ťliny z przeznaczeniem nie na pokarm dla ludzi, lecz pasze dla zwierz─ůt. Wskazuje si─Ö, ┼╝e znacznie efektywniejszym rozwi─ůzaniem w kontek┼Ťcie g┼éodu wci─ů┼╝ panuj─ůcego w wielu zak─ůtkach ┼Ťwiata by┼éaby uprawa produkt├│w ro┼Ťlinnych przeznaczonych bezpo┼Ťrednio do konsumpcji przez cz┼éowieka.

Piotr Brz├│zka