Najwi─Ökszy problem ze stresem polega na tym, ┼╝e nasz organizm go nie rozpoznaje. Poniewa┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç czasu sp─Ödzamy ÔÇ×w swojej g┼éowie", nie rozpoznajemy zmian w ciele. Moment braku koncentracji tu i teraz powoduje, ┼╝e nie wiemy, co nasze cia┼éo pr├│buje nam powiedzie─ç ÔÇô m├│wi Ela P─Ökalska, doktor nauk z Uniwersytetu w Delft, kt├│ra pracuje z cia┼éem, emocjami i umys┼éem. ┼ü─ůczy spojrzenie medycyny chi┼äskiej z zachodni─ů. Oferuje zar├│wno akupunktur─Ö, zio┼éolecznictwo, terapi─Ö manualn─ů i wisceraln─ů, jak i masa┼╝ d┼║wi─Ökiem.

Elu, czy zainteresowanie dotykiem i Twoje pog┼é─Öbianie wiedzy w tym kierunku jest zwi─ůzane z Twoj─ů osobist─ů histori─ů?

Moj─ů szczeg├│ln─ů ÔÇ×relacj─ÖÔÇŁ z dotykiem zacz─Ö┼éam stopniowo odkrywa─ç w p├│┼║niejszym wieku, cho─ç my┼Ťl─Ö, ┼╝e szczeg├│lne predyspozycje w┼éa┼Ťnie do tego mia┼éam ju┼╝ od dziecka. Jako ma┼éa dziewczynka ÔÇ×leczy┼éamÔÇŁ dotykiem swoje lalki i misie. Taka magiczna terapia odbywa┼éa si─Ö wtedy w mojej wyobra┼║ni, niemniej ju┼╝ wtedy tamten dotyk odegra┼é wa┼╝n─ů rol─Ö. Moja mama te┼╝ du┼╝o mnie przytula┼éa i pami─Ö─ç o tym dotyku pozosta┼éa we mnie.

Potem, gdy mija┼éy lata, podobnie jak wi─Ökszo┼Ť─ç dojrzewaj─ůcych, m┼éodych ludzi odesz┼éam od cia┼éa, nastawiaj─ůc si─Ö przede wszystkim na umys┼é, rozw├│j, ┼Ťcie┼╝k─Ö kariery. Wtedy ten dotyk gdzie┼Ť si─Ö zagubi┼é a┼╝ do pewnego momentu, gdy poczu┼éam powo┼éanie. Pojawi┼éo si─Ö ono wraz z bli┼║niacz─ů ci─ů┼╝─ů moich dzieci, kt├│ra by┼éa bardzo zagro┼╝ona. Ca┼é─ů ci─ů┼╝─Ö dr┼╝a┼éam o to, by dotrwa─ç do szcz─Ö┼Ťliwego porodu, cho─ç do samego ko┼äca nie by┼éo wiadomo, czy dzieciom uda si─Ö prze┼╝y─ç. Por├│d musia┼é by─ç wywo┼éany w 26. tygodniu. Przed porodem du┼╝o komunikowa┼éam si─Ö z male┼ästwami, dotykaj─ůc je przez brzuch. Po porodzie okaza┼éo si─Ö, ┼╝e dzieci mia┼éy od pocz─ůtku trudny start. Z wielu powod├│w nie ros┼éy i nie rozwija┼éy si─Ö. To by┼é w┼éa┼Ťnie moment, w kt├│rym postanowi┼éam na powa┼╝nie wr├│ci─ç do dotyku. Nauczy┼éam si─Ö wtedy wielu profesjonalnych technik i w ten spos├│b uda┼éo mi si─Ö wyprowadzi─ç te dzieci do tego stopnia, ┼╝e dzi┼Ť ich rozw├│j jako nastolatk├│w jest ju┼╝ spektakularny. A trudno┼Ťci by┼éy du┼╝e i dotyczy┼éy nie tylko umys┼éu, ale te┼╝ cia┼éa, sprawno┼Ťci fizycznej.

A w jaki sposób udało Ci się wykorzystać moc dotyku dla dobra swoich dzieci?

Codziennie, przez 5, 6 lat, masowa┼éam je. Przyznam, ┼╝e nie od pocz─ůtku by┼éo idealnie, metod─ů pr├│b i b┼é─Öd├│w dochodzi┼éam do technik, kt├│re przynosi┼éy oczekiwane rezultaty. Dodam te┼╝, ┼╝e w zwi─ůzku z przedwczesnym porodem moje dzieci mia┼éy bardzo du┼╝y niedos┼éuch, co wymaga┼éo p├│┼║niej kilku operacji i wp┼éyn─Ö┼éo te┼╝ na upo┼Ťledzenie mowy. Zatem je┼Ťli kt├│rakolwiek z Czytelniczek jest mam─ů i dostrzega, ┼╝e z jej dzieckiem jest co┼Ť ÔÇ×nie takÔÇŁ, gor─ůco zach─Öcam do tego, by jak najwi─Öcej dotyka┼éa swoje dziecko, g┼éaska┼éa je, przytula┼éa z intencj─ů, by sta┼éo si─Ö ono w pe┼éni zdrowe i sprawne. Intencja po┼é─ůczona z dzia┼éaniem ma wielk─ů moc sprawcz─ů.

A z czego, z punktu widzenia nauki, wynika wa┼╝na i sprawcza moc dotyku?

Pole elektromagnetyczne naszego serca i m├│zgu wchodzi w interferencje z polem drugiej osoby i to jest bardzo mocny wp┼éyw ┼Ťwiadomo┼Ťci, kt├│ra kszta┼étuje drug─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç. Je┼╝eli mamy osob─Ö, z kt├│r─ů jeste┼Ťmy blisko: m─Ö┼╝a, ┼╝on─Ö, partnera czy nawet zwierzaka, to w ka┼╝dej z relacji oddzia┼éujemy na siebie. Je┼╝eli jeste┼Ťmy z kim┼Ť blisko, jeste┼Ťmy partnerami, to silnie oddzia┼éujemy jedno na drugie. W przypadku dziecka to ono jest bardziej biorc─ů. Dotyk matki to co┼Ť, co nadaje kierunek. Struktury wewn─ůtrz naszego organizmu, takie jak kolagen, elastyna w sk├│rze czy te┼╝ cz─Ö┼Ť─ç w┼é├│kien, z kt├│rych s─ů zbudowane kom├│rki naszych mi─Ö┼Ťni, maj─ů w┼éa┼Ťciwo┼Ťci fizoelektryczne. Fizoelektryczno┼Ť─ç oznacza pewn─ů w┼éa┼Ťciwo┼Ť─ç materii organicznej lub nieorganicznej, w kt├│rej przez mechaniczn─ů stymulacj─Ö (dotyk/ucisk) jest generowany potencja┼é elektryczny. W momencie ucisku, nacisku, dotyku nast─Öpuje zamiana energii mechanicznej w elektryczn─ů. W zwi─ůzku z tym nacisk powoduje, ┼╝e my wymuszamy w wi─Ökszej perspektywie stworzenie pola elektrycznego, kt├│re generuje lekki przep┼éyw pr─ůdu przez nasze struktury.

To oznacza, ┼╝e ka┼╝dy rodzic czy opiekun ma w sobie moc, by wprowadzi─ç pozytywne zmiany w ciele i umy┼Ťle dziecka. Gdy przytulamy nasze dziecko i dotykamy jego g┼éowy, nadajemy kierunek pewnej zmianie. Obecnie nie dysponujemy jeszcze wystarczaj─ůc─ů liczb─ů bada┼ä na temat dotyku, co sprawia, ┼╝e nie ma jednoznacznej, jasnej teorii na temat masa┼╝u i w og├│le dotyku. Natomiast od lat 70. ubieg┼éego wieku jest sporo artyku┼é├│w, kt├│re m├│wi─ů ju┼╝ o tej fizoelektryczno┼Ťci. Ju┼╝ wtedy zar├│wno na ludziach, jak i na zwierz─Ötach badano, w jaki spos├│b dzia┼éa kompresja (czyli nacisk i utrzymanie tego nacisku).

Dzieci, kt├│re nie rozwijaj─ů si─Ö tak, jak powinny, przy zastosowaniu terapii dotykowej korzystaj─ů na dwa sposoby. Z jednej strony przez dotyk wzmacniamy ich sfer─Ö psychiczn─ů. Pod wp┼éywem dotyku dziecko odczuwa komfort, uspokaja si─Ö, a z drugiej strony mo┼╝emy dzia┼éa─ç w spos├│b bardzo ukierunkowany. Je┼Ťli zauwa┼╝amy, ┼╝e nogi si─Ö nie rozwijaj─ů albo s─ů krzywe, dotykajmy je w takim kierunku, w kt├│rym powinna nast─Öpowa─ç korekta.

A w jaki spos├│b mo┼╝emy wykorzysta─ç dotyk u niemowl─ůt, na przyk┼éad gdy dziecko jest niespokojne, nie chce zasn─ů─ç?

Rzeczywi┼Ťcie cz─Östo jest tak, ┼╝e dziecko we wczesnym etapie ┼╝ycia mo┼╝e dawa─ç si─Ö rodzicom naprawd─Ö mocno we znaki. Jest pewne narz─Ödzie zwi─ůzane z dotykiem, kt├│re mo┼╝na wykorzysta─ç cho─çby do usypiania malca. Tym narz─Ödziem jest masa┼╝ wykonany palcami. Zaczynamy go od delikatnego masowania twarzy dziecka, od nasady nosa przez ┼Ťrodek czo┼éa, a┼╝ dojdziemy do miejsca, gdzie si─Ö zaczynaj─ů w┼éosy. I t─Ö czynno┼Ť─ç powtarzamy wielokrotnie przez oko┼éo 5 minut. Z jednej strony na dzieci dzia┼éa powtarzalno┼Ť─ç (relaksuj─ů si─Ö, bo spodziewaj─ů si─Ö tego samego, nie ma elementu zaskoczenia), a dodatkowo pojawia si─Ö te┼╝ element chi┼äskiego masa┼╝u, w kt├│rym oddzia┼éujemy na nerw tr├│jdzielny i nerw twarzowy, znajduj─ůce si─Ö na czole i za uszami. Nerw b┼é─Ödny, o kt├│rym wspomnia┼éam, zawiaduje naszym przej┼Ťciem pomi─Ödzy stresem a relaksacj─ů i to w┼éa┼Ťnie masa┼╝em pobudzamy go do relaksacji. Warto pami─Öta─ç, ┼╝e w przypadku masa┼╝u u dzieci wa┼╝ny jest powtarzalny bodziec. Na twarzy znajduje si─Ö mn├│stwo punkt├│w akupresurowych, kt├│re mo┼╝emy lekko stymulowa─ç, co s┼éu┼╝y uspokojeniu i wyciszeniu dziecka.

Czy dotyk mo┼╝e nam przyj┼Ť─ç z pomoc─ů w walce ze stresem, kt├│ry odczuwamy na co dzie┼ä?

Dotyk jest informacj─ů zwrotn─ů z pola naszej w┼éasnej ┼Ťwiadomo┼Ťci dla nas samych. Dla mnie uk┼éad nerwowy to jeden z podstawowych element├│w w ciele, przez kt├│ry przep┼éywa informacja. T─ů informacj─ů jest ch┼é├│d, dotyk, zimno, g┼é├│d, czyli ca┼éo┼Ťciowe odbieranie rzeczywisto┼Ťci. W momencie stresu w pewnych cz─Ö┼Ťciach uk┼éadu nerwowego kumuluje si─Ö zbyt du┼╝o informacji. To z kolei prowadzi do powstania w ciele napi─Öcia zwi─ůzanego z tym, ┼╝e musimy natychmiast co┼Ť zrobi─ç, ┼╝e mamy du┼╝o r├│┼╝nych zada┼ä albo ┼╝e czego┼Ť si─Ö boimy. Jest to nadmiar informacji, kt├│re s─ů cz─Östo zwi─ůzane z jakimi┼Ť uczuciami. Aby wyj┼Ť─ç z tego stanu budz─ůcego niepok├│j, nale┼╝y usprawni─ç przep┼éyw. Gdy czujemy takie napi─Öcie, mo┼╝emy po┼éo┼╝y─ç r─Ök─Ö tam, gdzie jest serce i w tym momencie naciskaj─ůc mo┼╝emy ┼Ťwiadomie, robi─ůc wdech i wydech, powiedzie─ç: ÔÇ×rozlu┼║nij si─ÖÔÇŁ. Najwi─Ökszy problem ze stresem polega na tym, ┼╝e nasz organizm go nie rozpoznaje. Poniewa┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç czasu sp─Ödzamy ÔÇ×w swojej g┼éowie", nie rozpoznajemy zmian w ciele. Moment braku koncentracji tu i teraz powoduje, ┼╝e nie wiemy, co nasze cia┼éo pr├│buje nam powiedzie─ç.

Jak─ů metod─Ö automasa┼╝u poleci┼éaby┼Ť naszym Czytelnikom?

Jedn─ů z lepszych rzeczy, kt├│r─ů mo┼╝na w prosty spos├│b wykona─ç samemu, jest rodzaj ÔÇ×wymuszonego samou┼Ťcisku" chust─ů. Potrzebna do tego jest bardzo d┼éuga chusta, kt├│r─ů kobiety cz─Östo maj─ů w domu. Zwi─ůzujemy ni─ů barki, ramiona, a┼╝ do poziomu plec├│w i przepony, zrobi─ç mocny supe┼é z przodu, tak jakby┼Ťmy si─Ö zwi─ůzali kokonem.

Zwi─ůzanie musi by─ç na tyle mocne, by poczu─ç napi─Öcie i nacisk na nasze cia┼éo. W takim ÔÇ×u┼ŤciskuÔÇŁ trzeba posiedzie─ç kilka, kilkana┼Ťcie minut, by poczu─ç mocniejszy efekt ni┼╝ gdy si─Ö obejmujemy. To, co wtedy si─Ö dzieje, to pod┼Ťwiadome uczucie, ┼╝e kto┼Ť nas przytula. Dodatkowo uwalniaj─ů si─Ö w nas hormony zwi─ůzane z poczuciem bezpiecze┼ästwa. A przecie┼╝ w ┼╝yciu brakuje nam tego bezpiecze┼ästwa, a stres bierze si─Ö cz─Östo ze strachu. Metod─Ö z chust─ů cz─Östo zaleca┼éam osobom, kt├│re do┼Ťwiadcza┼éy silnych atak├│w paniki i naprawd─Ö ta jedna prosta rzecz przynosi┼éa ┼Ťwietne rezultaty. Jak ju┼╝ jeste┼Ťmy w tym u┼Ťcisku b─Öd─ůc w chu┼Ťcie, to bierzemy wdechy i wydechy, z podniesieniem ramion. Podniesienie ramion jest kluczowe, poniewa┼╝ tutaj na ramionach z ty┼éu ko┼äczy si─Ö nerw przeponowy, kt├│ry zawiaduje przepon─ů, a najcz─Ö┼Ťciej w stresie przestajemy oddycha─ç, wstrzymujemy oddech. Wymuszone przez wydech oddychanie ze wzruszeniem ramion (nawet takim przesadnym, jakby┼Ťmy chcieli histerycznie pop┼éaka─ç) powoduje, ┼╝e poruszamy nerwem przeponowym i znowu dajemy bodziec do relaksacji przepony. Tym samym dajemy zna─ç cia┼éu, ┼╝e jeste┼Ťmy w stanie zrobi─ç co┼Ť z tym, co nas ┼Ťcisn─Ö┼éo. Czyli z jednej strony ten ucisk dzia┼éa uspokajaj─ůco, a p├│┼║niej widzimy, ┼╝e mo┼╝emy naszym oddechem poluzowa─ç ten u┼Ťcisk powoduje to, ┼╝e czujemy, ┼╝e wraca nam moc sprawcza do opanowania sytuacji, w kt├│rej jeste┼Ťmy. ┼Üwiadomy dotyk, tak samo jak oddech, jest szans─ů na powr├│t do cia┼éa, zakorzenienie nas w ciele i ÔÇô co najwa┼╝niejsze ÔÇô odpuszczenie wewn─Ötrznego kontrolera oraz krytyka. Dotyk siebie w momencie stresu to wspania┼éy spos├│b na samoregulacj─Ö.