31 grudnia po偶egnamy stary rok. Czy jednak musimy 偶egna膰 go wystrza艂owo? Je艣li zrezygnujemy z pokaz贸w sztucznych ogni, wdzi臋czna b臋dzie nam nie tylko natura, ale tak偶e mieszkaj膮ce w miastach zwierz臋ta, dla kt贸rych sylwester jest najgorszym dniem w roku. Nasze zdrowie te偶 na tym zyska.

Fajerwerki zanieczyszczaj膮 powietrze uwalniaj膮c do atmosfery ogromne ilo艣ci szkodliwego dla 艣rodowiska i zdrowia cz艂owieka drobnego py艂u. Emisja ta odpowiada 15 proc. rocznej emisji py艂u z samochod贸w osobowych i ci臋偶arowych. Toksyny uwalniane podczas wybuchu petard to cz臋sto metale ci臋偶kie, niebezpieczne zwi膮zki chemiczne i dym, kt贸ry d艂ugo unosi si臋 w powietrzu. Zdarza si臋, 偶e cz膮steczki nie rozk艂adaj膮 si臋 od razu i zatruwaj膮 艣rodowisko. Wdychanie zadymionego od fajerwerk贸w powietrza mo偶e powodowa膰 kaszel, 艣wiszcz膮cy oddech, duszno艣ci i ataki astmy.

Jest ono szczeg贸lnie niebezpieczne dla os贸b chorych, senior贸w i dzieci, u kt贸rych szkodliwe substancje pochodz膮ce z fajerwerk贸w mog膮 podra偶nia膰 drogi oddechowe oraz prowadzi膰 do chor贸b p艂uc i serca. Cz膮steczki o 艣rednicy mniejszej ni偶 10 mikrometr贸w, czyli PM10, wnikaj膮 do jamy nosowej i tchawicy, a jeszcze mniejsze, czyli PM2,5, mog膮 osadza膰 si臋 nawet w oskrzelach i oskrzelikach. Wed艂ug 艢wiatowej Organizacji Zdrowia szkodliwe cz膮steczki w powietrzu odpowiadaj膮 za 25 proc. zgon贸w z powodu nowotworu p艂uc oraz za 15 proc. zawa艂贸w serca. Do tego fajerwerki zawieraj膮 jeszcze substancje wybuchowe, odpowiedzialne za wra偶enia d藕wi臋kowe i wizualne podczas wybuch贸w. To azotan potasu, siarka i w臋giel drzewny oraz zwi膮zki strontu, miedzi i baru.

Podczas eksplozji fajerwerk贸w na ziemi臋 spadaj膮 cz膮steczki, cz臋sto s膮 to gaz p臋dny i barwniki. Wnikaj膮 one w gleb臋, a potem przedostaj膮 si臋 do wody i zatruwaj膮 organizmy w niej 偶yj膮ce. Pami臋tajmy te偶, 偶e pozyskanie surowca do produkcji fajerwerk贸w wi膮偶e si臋 z wycinaniem las贸w. Poza tym resztki surowc贸w pozyskiwanych do produkcji sztucznych ogni wyrzuca si臋 do rzek, co blokuje i zanieczyszcza swobodny przep艂yw strumienia.

Niemcy

Zanieczyszczenie powietrza przez fajerwerki to problem 艣wiatowy. W Niemczech w noc sylwestrow膮 do atmosfery dosta艂o si臋 ok. 4 tys. ton drobnego py艂u. W Nowy Rok tamtejsze stacje pomiarowe odnotowa艂y poziomy st臋偶enia szkodliwych cz膮steczek w powietrzu wielokrotnie przekraczaj膮ce 艣redniodobow膮 unijn膮 norm臋 50 mikrogram贸w na metr sze艣cienny. Na przyk艂ad w 艣r贸dmie艣ciu Monachium st臋偶enie wynosi艂o 1346 mikrogram贸w, a we Frankfurcie 385. Sytuacj臋 pogorszy艂y niesprzyjaj膮ca pogoda, czyli brak opad贸w i wiatru, oraz niskie temperatury, co spowodowa艂o, 偶e ch艂odne powietrze utrzymywa艂o si臋 przy ziemi.

Niemiecka organizacja ekologiczna proponuje utworzenie w miastach stref wolnych od fajerwerk贸w i wyznaczanie specjalnych miejsc do ich puszczania. Chce te偶 zakaza膰 ich odpalania w centrach miast. Proponuje, by wyeliminowa膰 prywatne pokazy fajerwerk贸w i zostawi膰 tylko te organizowane przez w艂adze. Specjali艣ci stosuj膮 lepsze 艣rodki pirotechniczne, kt贸re wyrz膮dzaj膮 mniej szkody 艣rodowisku.

Stany Zjednoczone

Problemowi fajerwerk贸w przygl膮daj膮 si臋 coraz uwa偶niej Stany Zjednoczone. Przeprowadzono tam badania sprawdzaj膮ce stan powietrza w ponad trzystu miejscach, mierzono ilo艣ci szkodliwych cz膮steczek sta艂ych w atmosferze (cz膮steczki te mog膮 przenikn膮膰 przez bariery ochronne organizmu oraz przedosta膰 si臋 z krwi膮 na przyk艂ad do m贸zgu). Najwi臋ksze st臋偶enie cz膮steczek sta艂ych w ci膮gu roku odnotowano 4 lipca, czyli w 艢wi臋to Niepodleg艂o艣ci. Mi臋dzy godzin膮 21 a 22 w powietrzu znajdowa艂o si臋 艣rednio o 21 mikrogram贸w na metr sze艣cienny wi臋cej cz膮steczek sta艂ych ni偶 przewiduje norma. W stanie Utah zarejestrowano na przyk艂ad wzrost st臋偶enia cz膮steczek sta艂ych a偶 o 370 proc.

Indie

Podobne smutne wnioski p艂yn膮 z bada艅 w Indiach. Przeprowadzono je podczas hinduistycznego 艣wi臋ta 艣wiate艂 Diwali. Wystrzeliwuje si臋 podczas niego setki sztucznych ogni. W samej stolicy Indii normy zanieczyszczenia powietrza zosta艂y wtedy przekroczone 66 razy. G臋sto艣膰 cz膮steczek sta艂ych w powietrzu by艂a na tyle du偶a, 偶e okolic臋 pokry艂 g臋sty smog. 艢wi臋to to zacz臋艂o si臋 wi臋c kojarzy膰 nie ze 艣wiat艂ami, ale z truj膮c膮 mg艂膮.

Australia

W Sydney pokaz fajerwerk贸w jest w stu procentach neutralny pod wzgl臋dem emisji dwutlenku w臋gla. Zamiast nieekologicznych petard wykorzystuje si臋 wysokiej klasy sztuczne ognie zrobione z biodegradowalnego papieru, 偶adne chemiczne substancje nie trafiaj膮 wi臋c ani do atmosfery, ani do ziemi. W Polsce tak偶e mo偶na ju偶 kupi膰 sztuczne ognie, w kt贸rych truj膮ce substancje zast膮pione s膮 nieszkodliwym berylem, magnezem albo wapniem.

Dla zwierz膮t to koszmar

Jednak lepiej nie kupowa膰 fajerwerk贸w wcale. Sylwester to bardzo trudny czas dla zwierz膮t domowych oraz mieszkaj膮cych w podmiejskich lasach jeleni, 艂osi, saren, wiewi贸rek i ptak贸w. Pokazy sztucznych ogni maj膮 negatywny wp艂yw na ich zdrowie i bezpiecze艅stwo.

Podczas sylwestra w Holandii przeprowadzono obserwacj臋 ornitologiczn膮 i okaza艂o si臋, 偶e ptaki na skutek huku natychmiast wzbijaj膮 si臋 w powietrze. Fundacja Szklane Pu艂apki dwa lata temu zrobi艂a pierwszy raport dotycz膮cy wp艂ywu fajerwerk贸w i petard na ptaki w Polsce. Ochotnicy po nocy sylwestrowej znale藕li ponad 80 martwych go艂臋bi, czy偶y i sikorek. W raporcie czytamy: 鈥濿st臋pne wyniki bada艅 sugeruj膮 wzrost liczby martwych ptak贸w po nocy sylwestrowej w por贸wnaniu z terminami kontrolnymi. Ptaki znajdowane by艂y w r贸偶nych miejscach (pod budynkami, na trawnikach) i 艣rodowiskach (centra miast, tereny zielone). Respondenci opisywali r贸wnie偶 bezpo艣rednie obserwacje reakcji ptak贸w na wystrza艂y petard (ptaki zrywa艂y si臋 do lotu i ucieka艂y z du偶膮 pr臋dko艣ci膮)".聽

Sylwester to bardzo trudny dzie艅 dla kot贸w i ps贸w, kt贸re s膮 wra偶liwe na ha艂as i b艂yski. Warto zg艂osi膰 si臋 wcze艣niej do weterynarza, kt贸ry przepisze 艣rodki uspokajaj膮ce. W domu natomiast mo偶na przygotowa膰 dla nich bezpieczne schronienie 鈥 pok贸j lub 艂azienk臋 bez okien dodatkowo wyg艂usz膮 powieszone na 艣cianach koce. Najlepiej te偶 nie zostawia膰 naszych pupili samych w t臋 trudn膮 dla nich noc. Nasza blisko艣膰 b臋dzie dla nich bardzo wa偶na.

Pami臋tajmy, 偶e po pi臋knym pokazie w atmosferze zostaj膮 nie tylko chmury py艂贸w i gaz贸w gro藕ne dla nas i 艣rodowiska, ale tak偶e plastikowe i papierowe 艣mieci. Natura nie lubi fajerwerk贸w. Mo偶e w tym roku warto jej pos艂ucha膰?