Tylko w samej Europie ka偶dego roku trafiaj膮 na 艣mietnik oko艂o 72 miliony kilogram贸w ludzkich w艂os贸w. Zdaniem holenderskiej projektantki, pochodzenia w臋gierskiego Zsofii Kollar, obci臋te pasma stanowi膮 jeden z najbardziej zr贸wnowa偶onych materia艂贸w, jaki mo偶emy pozyskiwa膰 do produkcji odzie偶y. Na dow贸d swojej tezy stworzy艂a Dutch Blonde, czyli sweter z blond kosmyk贸w zebranych z salon贸w fryzjerskich. W planach ma jednak prawdziw膮 tekstyln膮 rewolucj臋.

Do w艂os贸w mamy ambiwalentny stosunek. Z jednej strony postrzegamy je jako atut urody, od偶ywiamy, przycinamy, stylizujemy. Z drugiej jednak strony stanowi膮 dla nas jeden z najbardziej odra偶aj膮cych odpad贸w, zatykaj膮cych odp艂ywy i rury kanalizacyjne. Prawdopodobnie w艂a艣nie dlatego nikt do tej pory nie postrzega艂 w艂os贸w jako cennego surowca tekstylnego. Jednak偶e z powodu zmian klimatycznych i konieczno艣ci poszukiwania ekologicznych surowc贸w, wkr贸tce mo偶e si臋 to zmieni膰. Pierwsze kroki w tej dziedzinie postawi艂a Zsofia Kollar, projektantka mieszkaj膮ca w Amsterdamie, kt贸rej przy艣wieca misja przeprowadzenia prawdziwej rewolucji tekstylnej. Zacz臋艂a z przytupem, poniewa偶 postanowi艂a da膰 drugie 偶ycie鈥艂osom.

鈥 W przesz艂o艣ci ludzie wykorzystywali wszelkiego rodzaju materia艂y znajduj膮ce si臋 wok贸艂 nich. Na przyk艂ad liny wykonane z w艂os贸w by艂y bardzo powszechn膮 rzecz膮. Ale w dzisiejszych czasach wydaje si臋, 偶e zapomnieli艣my, i偶 ludzkie w艂osy to r贸wnie偶 naturalny materia艂 鈥 m贸wi Zsofia Kollar w wywiadzie dla magazynu 鈥濻elvedge鈥.

Dutch Blonde

W samej Europie ka偶dego roku trafiaj膮 na 艣mietnik oko艂o 72 miliony kilogram贸w ludzkich w艂os贸w. Czemu ich nie wykorzysta膰? Z takiego w艂a艣nie za艂o偶enia wysz艂a Kollar. Za艂o偶y艂a firm臋 Human Material Loop, kt贸ra zas艂yn臋艂a dzi臋ki prototypowi swetra wyprodukowanego w 100 proc. z ludzkich w艂os贸w. Do stworzenia Dutch Blonde wykorzystano pasma zebrane z holenderskich salon贸w fryzjerskich, g艂贸wnie koloru blond oraz jasnego br膮zu. Nast臋pnie przekszta艂cono je na prz臋dz臋, z kt贸rej wyprodukowano pulower.

Czym si臋 wyr贸偶nia to innowacyjne ubranie? Jak przyznaje Zsofia, sweter jest bardzo ciep艂y. W dotyku przypomina islandzk膮 lub norwesk膮 we艂n臋. Na uwag臋 zas艂uguje fakt, 偶e r贸偶ne odcienie w艂os贸w sprawiaj膮, i偶 w zale偶no艣ci od o艣wietlenia zmienia barw臋. Komfort noszenia, tak jak w przypadku we艂nianych ubra艅, zale偶y od stopnia wra偶liwo艣ci sk贸ry.

W艂os versus we艂na

Proces technologiczny mo偶na uzna膰 za kontrowersyjny, jednak偶e pod wzgl臋dem chemicznym ludzki w艂os nie r贸偶ni si臋 znacz膮co od we艂ny, pozyskiwanej g艂贸wnie z owiec, ale tak偶e z wielb艂膮d贸w, k贸z, lam, alpak, a nawet kr贸lik贸w. Natomiast pod wzgl臋dem ekologicznym r贸偶nica jest ogromna. Zanim sier艣膰 owcy stanie si臋 cennym wyrobem w艂贸kienniczym, musi zosta膰 poddana skrupulatnej obr贸bce chemicznej, 偶eby pozby膰 si臋 krwi oraz odchod贸w. W czasie tego procesu do rzek wrzucane s膮 toksyczne 艣cieki. Sama hodowla owiec na we艂n臋 szkodzi nie tylko planecie, ale tak偶e samym zwierz臋tom. Tymczasem 偶eby stworzy膰 wyr贸b w艂贸kienniczy z ludzkich w艂os贸w, trzeba je podda膰 jedynie dzia艂aniu pary wodnej.

鈥 Ca艂y proces przekszta艂cania ludzkich w艂os贸w w odzie偶 sk艂ada si臋 z聽 dw贸ch krok贸w, podczas gdy przetwarzanie we艂ny wymaga oko艂o 26 krok贸w 鈥 przekonuje Kollar w wywiadzie dla shoplikeyougiveadamn.com.

Zdaniem projektantki to paradoks, 偶e marnujemy nasze w艂asne, 鈥瀢olne od okrucie艅stwa鈥 w艂osy, podczas gdy wykorzystujemy owcze, kt贸re s膮 nieprzyjazne dla 艣rodowiska.

鈥 Kurtka wykonana z we艂ny mo偶e 艂adnie wygl膮da膰 na wieszaku, ale gdyby ludzie mogli zobaczy膰, jak jest wykonana, my艣l臋, 偶e byliby tym bardziej zdegustowani ni偶 swetrem wykonanym z ludzkich w艂os贸w 鈥 sugeruje projektantka.

Co ciekawe, we艂n臋 otrzymuje si臋 nie tylko przez strzy偶enie owiec, ale tak偶e przez zbieranie traconej przez zwierz臋ta okrywy. W ten spos贸b powstaje mi臋dzy innymi kaszmir, uznawany za jedn膮 z najcenniejszych tkanin. 呕eby wyprodukowa膰 ten luksusowy materia艂, zbierana jest okrywa w艂osowa k贸z kaszmirskich. Trudno nie dostrzec analogii pomi臋dzy pozyskiwaniem surowca do wyprodukowania Dutch Blonde.

Czy to etyczne?

Przeciwnicy tworzenia ubra艅 z ludzkich w艂os贸w przekonuj膮, 偶e produkcja na szersz膮 skal臋 odbije si臋 negatywnie na pacjentach po chemioterapii, do kt贸rych obecnie trafiaj膮 w艂osy z salon贸w fryzjerskich.

鈥 Niekt贸rzy my艣l膮, 偶e zabieramy w艂osy, z kt贸rych tworzone s膮 peruki dla pacjent贸w cierpi膮cych na raka. Jednak偶e odpady w艂os贸w, kt贸re otrzymujemy z salon贸w fryzjerskich, nie mog膮 by膰 wykorzystane nigdzie indziej 鈥 zapewnia Zsofia Kollar w jednym z wywiad贸w.

Human Material Loop wsp贸艂pracuje z organizacj膮 z The Green Scissors, kt贸ra zbiera odpady z salon贸w fryzjerskich. S膮 to przede wszystkim kawa艂ki plastiku, folia aluminiowa u偶ywana do koloryzacji, a tak偶e odpady z w艂os贸w. Jak przyznaje projektantka, idealna d艂ugo艣膰 w艂os贸w potrzebna do produkcji ubra艅 wynosi od 3 do 6 cm. Tymczasem pasma na peruk臋 musz膮 mie膰 d艂ugo艣膰 co najmniej 25 centymetr贸w. Kr贸tsze s膮 traktowane jako odpad.

W艣r贸d kontrargument贸w pojawiaj膮 si臋 tak偶e opinie, 偶e w艂osy wykorzystywane do produkcji odzie偶y zawieraj膮 DNA i mog膮 pos艂u偶y膰 do zidentyfikowana ich w艂a艣cicieli.

鈥 W艂osy, kt贸re maj膮 by膰 wykorzystane do analizy DNA, musz膮 by膰 wyrwane z cia艂a, natomiast w艂osy wy艂amane lub obci臋te nie zawieraj膮 DNA j膮drowego. Pasma obci臋te przez fryzjera nie mog膮 by膰 wykorzystane do identyfikacji os贸b, dlatego nie trzeba si臋 tym martwi膰 鈥 t艂umaczy Kollar.

Materia艂 na miar臋 XXI wieku

Obecnie Human Material Loop wsp贸艂pracuje z in偶ynierami chemicznymi i tekstylnymi, badaj膮cymi mo偶liwo艣ci produkowania nowego wyrobu tekstylnego na skal臋 przemys艂ow膮 przy mo偶liwie jak najmniejszym 艣ladzie w臋glowym. Zgodnie z za艂o偶eniami, wszystko ma odbywa膰 si臋 w zamkni臋tym systemie recyklingu, czyli bez negatywnego wp艂ywu na 艣rodowisko.

Wed艂ug projektantki przysz艂o艣膰 recyklingu mo偶e sprowadzi膰 si臋 do dw贸ch s艂贸w: zero waste (zero odpad贸w). Human Material Loop nie tylko pracuje z materia艂em odpadowym, ale tak偶e przekazuje dalej w艂asne odpady, kt贸re s膮 wykorzystywane na przyk艂ad jako naw贸z bogaty w azot.

Ju偶 wiadomo, 偶e na prototypie swetra si臋 nie zako艅czy.

鈥 Ludzkie w艂osy s膮 bardzo podobne do we艂ny, mog膮 by膰 u偶ywane jako zamiennik dla ka偶dej odzie偶y we艂nopodobnej lub akrylowej. Mo偶na z nich robi膰 swetry, buty, tkaniny na kurtki, torby, zas艂ony, dywany i tak dalej (鈥). Obecnie badamy r贸偶ne zastosowania i metody przetwarzania w艂os贸w 鈥 m贸wi Zsofia Kollar.

Jak zapowiada projektantka, jeszcze w tym roku mo偶na si臋 spodziewa膰 kolejnych produkt贸w wyprodukowanych z ludzkich w艂os贸w. Prawdopodobnie b臋d膮 to trampki.