W sierpniu sp贸jrz w niebo. B臋dzie pi臋knie. Czeka nas noc spadaj膮cych gwiazd. Wydarzy si臋 to dok艂adnie w nocy z 12 na 13 sierpnia. Wyj膮tkowe zjawisko najlepiej obserwowa膰 z dala od miasta oraz wysokich budynk贸w. Spada膰 b臋d膮 Perseidy. Najbardziej widoczne powinny by膰 w drugiej po艂owie nocy i tu偶 przed wschodem s艂o艅ca. B臋dziemy mogli zobaczy膰 je go艂ym okiem i nie musimy wcale by膰 astronomami.

Perseidy nazywane s膮 inaczej 鈥炁倆ami 艣wi臋tego Wawrzy艅ca鈥. Ma to zwi膮zek z czasem, kiedy mo偶emy ogl膮da膰 je na niebie. 10 sierpnia obchodzimy dzie艅 m臋cze艅skiej 艣mierci 艣wi臋tego Wawrzy艅ca. Nazwa Perseidy pochodzi od miejsca, z kt贸rego wydaj膮 si臋 nadlatywa膰 meteory. Chodzi o gwiazd臋 鈥炍 Persei鈥 w gwiazdozbiorze Perseusza. Dla obserwatora z naszego kraju w nocy z 12 na 13 sierpnia b臋dzie si臋 ona znajdowa膰 na p贸艂nocnym wschodzie. Patrzmy wi臋c w t臋 stron臋.

Sto spadaj膮cych gwiazd na godzin臋

呕eby zobaczy膰 spadaj膮ce gwiazdy, najlepiej wyjecha膰 w plener, na wie艣, daleko od blok贸w i wie偶owc贸w. Wa偶ne, by nie by艂o zb臋dnego o艣wietlenia wytwarzanego przez ludzi. W nocy z 12 na 13 sierpnia Ksi臋偶yc b臋dzie 艣wieci艂 z ok. 40 proc. swojej maksymalnej jasno艣ci. Je艣li nie mamy mo偶liwo艣ci wyjecha膰 z miasta, Centrum Nauki Kopernik przeprowadzi transmisj臋 online z tego wydarzenia. B臋dzie mo偶na zobaczy膰 w swoim telefonie lub tablecie, jak wygl膮daj膮 Perseidy z r贸偶nych miejsc w kraju i na 艣wiecie. Na pewno b臋dzie zjawiskowo.

Perseidy to jeden z najbardziej efektownych roj贸w meteor贸w pojawiaj膮cych si臋 na niebie. Zwi膮zane s膮 z komet膮 109P/Swift-Tuttle. Zostawia ona na swojej drodze drobinki py艂u widowiskowo spalaj膮cego si臋 w atmosferze ziemskiej. Je艣li znajdziemy w艂a艣ciwe miejsce do obserwacji, mo偶emy zobaczy膰 nawet ponad sto spadaj膮cych gwiazd na godzin臋. To wi臋cej ni偶 jedna na minut臋. Warto wi臋c odpowiednio przygotowa膰 si臋 na t臋 wyj膮tkow膮 noc.

艢wiec膮cy 艣lad

Ze zjawiskiem spadaj膮cych gwiazd wi膮偶e si臋 wiele legend. Nasi przodkowie bali si臋 ich, bo nie wiedzieli, co si臋 mo偶e wydarzy膰. Dlatego sk艂adali w tym czasie ofiary.

Dzi艣 wiadomo, 偶e meteor, czyli spadaj膮ca gwiazda, ma niewiele wsp贸lnego z gwiazdami. Jego 藕r贸d艂em jest meteoroid, czyli skalna drobina. Wpad艂a ona w ziemsk膮 atmosfer臋 i w trakcie przelotu przez ni膮 wytworzy艂a 艣wiec膮cy 艣lad, kt贸ry mo偶emy zauwa偶y膰. Zdecydowana wi臋kszo艣膰 meteoroid贸w niszczy si臋 w atmosferze. Nie dolatuj膮 do Ziemi. Je艣li jednak ska艂a jest tak du偶a, 偶e przetrwa lot, to po upadku na nasz膮 planet臋 nazywana jest meteorytem.

Zanieczyszczenie 艣wietlne zas艂ania niebo

Spadaj膮ce gwiazdy trudno obserwowa膰 w miastach ze wzgl臋du na sztuczne 艣wiat艂o. Jest to coraz powa偶niejszy problem. Oczywi艣cie to dobrze, 偶e miasta s膮 noc膮 o艣wietlone. Dzi臋ki temu na ulicach jest bezpieczniej i mo偶emy wychodzi膰 z mieszka艅 po zmroku. Problemem jest nadmiar sztucznego 艣wiat艂a i rozproszenie go w nieodpowiednich kierunkach. Pod艣wietlane s膮 przecie偶 tak偶e wystawy sklepowe, budynki i bilbordy reklamowe. Niestety, cz臋sto nieprawid艂owo. Gdyby tzw. wi膮zka 艣wiat艂a by艂a skierowana wy艂膮cznie na konkretny obiekt, nie by艂oby problemu. Cz臋sto jednak zdarza si臋, 偶e przy okazji o艣wietlane s膮 tak偶e s膮siednie obszary, kt贸re w rzeczywisto艣ci wcale nie potrzebuj膮 dodatkowego 艣wiat艂a. Nadmierne i nieodpowiednie u偶ywanie 艣wiat艂a sztucznego to w艂a艣nie zanieczyszczenie 艣wiat艂em. Zaczyna przez nie znika膰 istotna cz臋艣膰 krajobrazu. Zanieczyszczenie 艣wietlne to r贸wnie偶 marnowanie energii i pieni臋dzy. Szacuje si臋, 偶e tylko w Europie na o艣wietlenie punkt贸w, w kt贸rych 艣wiat艂o nie jest potrzebne, marnuje si臋 1700 mln euro rocznie.

Nie zobaczysz drogi mlecznej z europejskiego miasta

Zjawisko zanieczyszczenia 艣wietlnego zacz臋li bada膰 astronomowie w latach 70. ubieg艂ego wieku. Zauwa偶yli, 偶e nad obszarami zamieszkanymi przez ludzi tworzy si臋 艂una 艣wietlna. Przy膰miewa ona gwiazdy i utrudnia obserwacje astronomiczne. Dlatego w艂a艣nie z 偶adnego europejskiego miasta nie zobaczymy na przyk艂ad drogi mlecznej.

Zanieczyszczenie 艣wietlne ma wp艂yw na 艣rodowisko oraz zdrowie ludzi, zwierz膮t i ro艣lin. Potwierdzaj膮 to badania naukowe. Ka偶dy organizm ma zegar biologiczny. U cz艂owieka reguluje go g艂贸wnie 艣wiat艂o s艂oneczne. Dzi臋ki temu rano wytwarzany jest kortyzol, czyli hormon odpowiedzialny za dzienn膮 aktywno艣膰. Natomiast wieczorem jego miejsce zajmuje melatonina, czyli hormon snu. Sztuczne 艣wiat艂o zaburza ten proces. St膮d bierze si臋 bezsenno艣膰 i problemy z zasypianiem. Poza tym, je艣li za d艂ugo przebywamy w 艣wietle dziennym lub sztucznym, mo偶emy szybciej zachorowa膰 na depresj臋. Za ko艂em podbiegunowym w Finlandii przeprowadzono nawet badania w tym kierunku. Latem s艂o艅ce 艣wieci tam przez ca艂膮 dob臋, a zim膮 ci膮gle jest ciemno. Okaza艂o si臋, 偶e najwi臋cej samob贸jstw pope艂niono podczas dnia polarnego.

Zbyt du偶a dawka 艣wiat艂a pogarsza te偶 nasz wzrok. Chodzi tu przede wszystkim o niebieskie 艣wiat艂o o najkr贸tszej d艂ugo艣ci fali. Rozprasza si臋 ona naszym oku i pogarsza jako艣膰 widzenia.

Sztuczne 艣wiat艂o zabija salamandry, ptaki i 偶贸艂wie

Przez zanieczyszczenie 艣wietlne cierpi膮 salamandry. Nie wiedz膮 o co chodzi, kiedy widz膮 w nocy 艣wiat艂o. Czuj膮 si臋 przez to zagubione. Nie wiedz膮 na przyk艂ad, kiedy uda膰 si臋 na polowanie. Przez to gin膮 z g艂odu albo s膮 niedo偶ywione. Cierpi膮 te偶 ptaki w臋drowne. Jedne pr贸buj膮 omija膰 o艣wietlone miasta podczas swoich w臋dr贸wek, inne, zwabione przez 艣wiat艂o, trafiaj膮 do pu艂apki, z kt贸rej nie potrafi膮 si臋 wydosta膰. Wpadaj膮 przez to na budynki lub na siebie nawzajem. Sztuczne 艣wiat艂o szkodzi te偶 偶贸艂wiom morskim. Ich m艂ode wyl臋gaj膮 si臋 noc膮 na pla偶y. Gdy wydostan膮 si臋 ze skorupki, kieruj膮 si臋 w stron臋 艣wiat艂a. Kiedy艣 wskazywa艂o ono na pla偶y drog臋 do Ksi臋偶yca lub gwiazd odbijaj膮cych si臋 w wodzie. Dzisiaj, gdy o艣wietlone s膮 promenady czy nadmorskie bary, 偶贸艂wie zamiast do morza id膮 si臋 w inn膮 stron臋. Zdychaj膮 przez to z wycie艅czenia lub zjadaj膮 je nadmorskie drapie偶niki.

We藕my przyk艂ad z Teneryfy i Florydy

Niemo偶liwe jest dzi艣 ca艂kowite zrezygnowanie ze sztucznego 艣wiat艂a. Ale mo偶na wiele w tej kwestii zmieni膰. Warto na przyk艂ad wymieni膰 oprawy o艣wietleniowe. Mo偶na wybra膰 takie, kt贸re nie b臋d膮 emitowa膰 rozproszonego we wszystkich kierunkach 艣wiat艂a, ale o艣wietla膰 tylko okre艣lone miejsce, na przyk艂ad ulic臋 czy chodnik.

Zmniejszy膰 mo偶na te偶 nat臋偶enie 艣wiat艂a emitowanego przez miejskie latarnie. Warto wzi膮膰 tu przyk艂ad z hiszpa艅skiej Teneryfy. Przy chodnikach nie ma tam bardzo jasnego 艣wiat艂a, ale ciep艂e, o niewielkiej intensywno艣ci. Mi臋dzy innymi przez to wyspa s艂ynie z doskona艂ych warunk贸w do obserwacji astronomicznych.

Zanieczyszczenie 艣wiat艂em ograniczaj膮 tak偶e czujniki ruchu. O艣wietlaj膮 one jedynie te miejsca, w kt贸rych akurat kto艣 si臋 pojawi. Tu przyk艂adem s膮 kurorty na Florydzie. Dzi臋ki czujnikom ruchu noc膮 na pla偶y nie jest ju偶 tak jasno, a 偶贸艂wie morskie maj膮 zapewnione dobre warunki do 偶ycia.