M├│wimy cz─Östo, ┼╝e oczy s─ů zwierciad┼éem duszy. To jednak nieprawda, bo prawdziwym zwierciad┼éem jest nasza sk├│ra. Sk├│ra i┬áuk┼éad nerwowy wywodz─ů si─Ö z┬átego samego listka zarodkowego ÔÇô ektodermy, a┬áwiele wewn─Ötrznych proces├│w zachodz─ůcych w┬áorganizmie ┼Ťwiadczy o┬átym, ┼╝e┬áte┬ádwa uk┼éady s─ů┬áze┬ásob─ů powi─ůzane. To┬áw┼éa┼Ťnie powi─ůzania pomi─Ödzy uk┼éadem nerwowym a┬ásk├│r─ů sprawiaj─ů, ┼╝e┬ájej stan pogarsza si─Ö pod┬áwp┼éywem stresu. Obserwujemy to┬áw┬ádermatozach zapalnych, do┬ákt├│rych┬ánale┼╝─ů: ┼éuszczyca, atopowe zapalenie sk├│ry czy┬átr─ůdzik ÔÇô zar├│wno m┼éodzie┼äczy, os├│b dojrza┼éych, jak i┬ár├│┼╝owaty, ale┬átak┼╝e w┬áprocesie uznanym za┬áfizjologiczny, czyli w┬ástarzeniu.

Pozornie banalna choroba jak─ů wydaje si─Ö by─ç tr─ůdzik od lat zatruwa ┼╝ycie dorastaj─ůcym pacjentom i pacjentkom. Jak to mo┼╝liwe? Medycyna rozwija si─Ö w imponuj─ůcym tempie, leczymy z powodzeniem znacznie powa┼╝niejsze choroby, ludzie ┼╝yj─ů d┼éu┼╝ej i zdrowiej ni┼╝ cho─çby sto lat temu. Dlaczego wi─Öc tr─ůdzik nadal stanowi wyzwanie terapeutyczne?

Ka┼╝dy z nas ingeruje w swoj─ů sk├│r─Ö, w┼éosy i paznokcie. Nie chodzi o to czy, ale jak cz─Östo i gdzie. Wi─Ökszo┼Ť─ç z tych zachowa┼ä jest nieszkodliwa, a sam zainteresowany potrafi nad nimi zapanowa─ç. Niestety w okre┼Ťlonych sytuacjach, jak chocia┼╝by przewlek┼éy stres, osoby predysponowane mog─ů straci─ç kontrol─Ö. Znany problem obsesyjnego mycia i odka┼╝ania r─ůk w czasie pandemii zebra┼é spore ┼╝niwo w postaci wyprysku alergicznego i z podra┼╝nienia.

Tr─ůdzik niejedno ma imi─Ö. Hormonalny, kosmetyczny, polekowy, skupiony, piorunuj─ůcy, pospolity - to wszystko odmiany tej samej przewlek┼éej zapalnej choroby. Jest jeszcze jeden - najbardziej tajemniczy: nazywa si─Ö acne excori├ęe. Po polsku tr─ůdzik przeczosowy lub tr─ůdzik z wydrapania.

Acne excori├ęe charakteryzuje si─Ö kompulsywnym pragnieniem powtarzalnego drapania lub manipulowania sk├│r─ů w celu pozbycia si─Ö zmian tr─ůdzikowych. To po┼é─ůczenie tr─ůdziku pospolitego i zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego polegaj─ůcego na skubaniu i wydrapywaniu sk├│ry. Co istotne, nasilenie skubania sk├│ry niekoniecznie jest skorelowane z ci─Ö┼╝ko┼Ťci─ů samego tr─ůdziku.

Acne excori├ęe dotyczy zar├│wno nastolatk├│w jak i doros┼éych. Jest powa┼╝nym problemem, poniewa┼╝ w kr├│tkim┬á czasie mo┼╝e doprowadzi─ç do widocznych i trwa┼éych ┼Ťlad├│w - strup├│w, otwartych ran czy owrzodze┼ä, kt├│re goj─ů si─Ö d┼éugo i pozostawiaj─ů po sobie przebarwienia i blizny.

Zar├│wno postawienie diagnozy, jak i leczenie jest d┼éugotrwa┼ée. Niejednokrotnie pacjenci miesi─ůcami, a nawet latami testuj─ů na sobie od metod domowych leczenia tr─ůdziku, poprzez rady instagramowych pseudoekspert├│w, do w─Ödr├│wki od dermatologa do dermatologa i d┼éugotrwa┼éych antybiotykoterapii. I nic nie pomaga, cz─Östo jest coraz gorzej, nie tylko ze sk├│r─ů, ale i kondycj─ů psychiczn─ů pacjenta. Acne excori├ęe jest b┼é─Ödnym ko┼éem, w kt├│rym stres zaostrza zmiany sk├│rne, pacjent sp─Ödza wiele godzin przed powi─Ökszaj─ůcym lusterkiem, wykonuj─ůc przer├│┼╝ne manipulacje maj─ůce na celu ÔÇ×oczyszczenieÔÇŁ sk├│ry, a prowadz─ůce do ran, zaka┼╝e┼ä miejscowych i blizn. To skutkuje ogromnym stresem i jeszcze wi─Öksz─ů koncentracj─ů nad tematem problem├│w sk├│rnych,

Leczenie tr─ůdziku excori├ęe musi by─ç prowadzone r├│wnolegle przez dermatologa, psychiatr─Ö i niekiedy psychologa. Pami─Ötajmy jednak, ┼╝e wszystkie ich wysi┼éki na nic si─Ö zdadz─ů, je┼Ťli nie b─Ödzie wsp├│┼épracy i zaufania ze strony pacjenta. Dermatologicznie zajmujemy nie przede wszystkim minimalizowaniem bliznowacenia, zahamowaniem powstawania przebarwie┼ä i profilaktyk─ů zaka┼╝e┼ä. Do leczenia dermatologicznego dodaje si─Ö cz─Östo leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI (selektywnych inhibitor├│w wychwytu zwrotnego serotoniny). Zazwyczaj leczenie jest kilkumiesi─Öczne, z mo┼╝liwie najszybsz─ů redukcj─ů dawki lek├│w. Je┼Ťli jest to potrzebne, dodatkowym wsparciem jest terapia psychologiczna.