Jeszcze niedawno robi艂a furor臋 w przemy艣le modowym. Ubrania marki, kt贸rej jest wsp贸艂za艂o偶ycielk膮, nosi艂y Rihanna, Miley Cyrus, Ellie Goulding, Kylie Jenner czy Justin Bieber. Jednak w ci膮gu dw贸ch lat ca艂kowicie zmieni艂a kierunek swoich dzia艂a艅. Wiedz膮c, jak bardzo przemys艂 tekstylny wp艂ywa na produkcj臋 odpad贸w na 艣wiecie, porzuci艂a dotychczasow膮 dzia艂alno艣膰 i skupi艂a si臋 na poszukiwaniu sposob贸w na ratowanie planety.

Za tym kr贸tkim opisem kryj膮 si臋 Areta Szpura i wsp贸艂za艂o偶ona przez ni膮 marka Local Heroes. A jej sposoby na ratowanie Ziemi mo偶na pozna膰 w ksi膮偶ce 鈥濲ak uratowa膰 艣wiat, czyli co dobrego mo偶esz zrobi膰 dla planety?鈥. To opis ze strony, kt贸ra s艂u偶y do promocji ksi膮偶ki. W innym miejscu o sobie pisze natomiast tak:

Przez 10 lat 鈥歴iedzia艂am鈥 w bran偶y modowej. Pracowa艂am w magazynach, stylizowa艂am, wsp贸艂tworzy艂am mark臋 Local Heroes. Kiedy dowiedzia艂am si臋 o przera偶aj膮cych kosztach taniej mody, rzuci艂am ten 艣wiat i zacz臋艂am si臋 zastanawia膰, co mog臋 zrobi膰, 偶eby by艂o lepiej鈥.

Od tego czasu za偶arcie walczy, by 鈥 m贸wi膮c nieco poetycko 鈥 zmy膰 dawne grzechy, a przy okazji wstrz膮sn膮膰 naszymi sumieniami i sk艂oni膰 nas do do艂膮czenia do ekipy ratuj膮cej 艣wiat. Ta wielka gwiazda mody zosta艂a r贸wnie wielk膮 aktywistk膮 ekologiczn膮. Pe艂no jej w mediach, jej filmiki w serwisie YouTube maj膮 po kilkana艣cie, a nawet kilkadziesi膮t tysi臋cy wy艣wietle艅. Dla Playera natomiast przygotowa艂a kilkuminutowe rozmowy z kobietami, kt贸re mog膮 by膰 inspiracj膮 dla innych. Tak powsta艂o 97 nagra艅 o d艂ugo艣ci od 5 do 7 minut.

Otwarte pozostaje pytanie, jak d艂ugo Areta Szpura by艂aby cz臋艣ci膮 wielkiego przemys艂u odzie偶owego, gdyby nie trafi艂a na dokument 鈥濼rue cost鈥 (po polsku prawdziwy koszt), kt贸ry jest dost臋pny na Netfliksie. Jak opowiada w najnowszym ekologicznym podca艣cie dla Spotify, tam zobaczy艂a kobiety w Bangladeszu, kt贸re musz膮 porzuci膰 swoje dzieci, by setki kilometr贸w od nich szy膰 w klatkach tanie ubrania.

鈥 A wystarczy艂oby, by by艂y tam: przedszkole, przerwy na siku, 偶eby by艂a sto艂贸wka, transport i dobre, godziwe wynagrodzenie, za kt贸re ka偶dy mo偶e prze偶y膰 鈥 wylicza.

Skala naszych odzie偶owych dzia艂a艅 i marnotrawstwa jest olbrzymia. Szpura kwituje to kr贸tko: Gdyby艣my dzi艣 przestali produkowa膰 ubrania, to mieliby艣my w czym chodzi膰 przez 50 lat. Tylko z tego, co ju偶 zosta艂o wyprodukowane i zalega w magazynach, na p贸艂kach w sklepach czy w magazynach rzeczy wyrzuconych, cho膰 nadal s膮 w dobrym stanie.

鈥 Rocznie produkujemy 100 mld sztuk odzie偶y 鈥 wylicza Areta Szpura w podca艣cie. 鈥 Konieczne s膮 bardziej 艣wiadome wybory: 偶eby mniej kupowa膰, 偶eby zastanowi膰 si臋 dwa razy nad tym, czy na pewno potrzebujemy takiej samej koszulki czy bluzy, a je艣li ju偶 tak, to czy nie mo偶e by膰 z drugiej r臋ki, kupiona przez aplikacj臋, w lumpeksie lub wymieniona z kole偶ank膮 lub innymi lud藕mi.

Aktywistka zwraca te偶 uwag臋 na to, 偶e w sklepach wisi pe艂no ubra艅 z tzw. zielonymi metkami, kt贸re s膮 informacja, 偶e jest to towar, kt贸ry powsta艂 dzi臋ki recyklingowi.

鈥 Ma艂o kto my艣li o tym, kto wykona艂 t臋 rzecz, jak膮 drog臋 ona przesz艂a 鈥 a 艣rednio przechodzi przez ponad sto par r膮k 鈥 je艣li kosztuje 29,90 z艂 i ka偶dy chce na niej zarobi膰 鈥 podkre艣la Szpura. 鈥 Nie my艣li o tym, czy szwaczka dosta艂a godziwe wynagrodzenie, a warunki pracy s膮 bardzo 鈥瀐ardcorowe鈥 i nie chcieliby艣my w nich pracowa膰 ani by ktokolwiek nam bliski to robi艂. To nie dzieje si臋 tylko w Bangladeszu, wystarczy pos艂ucha膰 zwierze艅 polskich szwaczek.

Oczywiste dla niej jest, 偶e tak powsta艂e rzeczy b臋d膮 tanie. Zwraca uwag臋 na to, 偶e klienci chc膮 kupowa膰 ubrania z ekologicznych materia艂贸w, ale oczekuj膮, 偶e nie b臋d膮 du偶o dro偶sze od 鈥瀦wyk艂ych鈥. To te偶 efekt braku 艣wiadomo艣ci i transparentno艣ci firm, kt贸re za tym stoj膮, a tak偶e wiedzy o tym, w jakich warunkach powsta艂y ubrania.

W swojej ksi膮偶ce i rozdziale po艣wi臋conym modzie g艂os oddaje m.in. Annie Pi臋cie, kt贸ra jest przedstawiana jako strate偶ka ds. zr贸wnowa偶enia w modzie. I zaczyna z grubej rury, a raczej z naprawd臋 grubej metafory.

鈥濿yobra藕 sobie, 偶e kto艣 zrywa z Twojego wypiel臋gnowanego ogr贸dka wszystkie warzywa. Przyrz膮dza z nich byle jaki obiad, zu偶ywaj膮c przy tym olbrzymie ilo艣ci wody i brudzi w ca艂ym domu. Co wi臋cej, mimo 偶e obiad powstaje z Twoich zasob贸w, intruz wystawia Ci za ten md艂y posi艂ek rachunek i ka偶e posprz膮ta膰 pozostawiony ba艂agan. Mniej wi臋cej tak na pocz膮tku 2019 roku wygl膮da nasza relacja z przemys艂em modowym. Koszty produkcji ubra艅 ponosi ca艂e 艣rodowisko naturalne, a razem z nim 鈥 my wszyscy鈥.

Dalej nie przestaje by膰 grubo: tony bluzek, top贸w, sp贸dniczek i sukienek to biliony zu偶ytych litr贸w wody, zatruta gleba i poziom dwutlenku w臋gla wy偶szy ni偶 ten wytwarzany przez wszystkie linie lotnicze przez ca艂y rok.

I cho膰 recykling od lat nieustaj膮co robi karier臋, to na ca艂ym 艣wiecie poddaje si臋 mu jedynie 2 proc. ubra艅.

鈥 Mo偶e ci ludzie ze szwalni s膮 potrzebni do przerabiania tego, co ju偶 zosta艂o wyprodukowane, a nie znalaz艂o nabywc贸w 鈥 zastanawia si臋 Areta Szpura.

I podkre艣la, 偶e z ubra艅 uwalnia si臋 mikroplastik, jeden z najwi臋kszych szkodnik贸w naszego 艣rodowiska. Radzi, by zamiast akrylowych swetr贸w kupowa膰 we艂niane, kt贸rymi b臋dziemy cieszy膰 si臋 przez lata, natomiast na akrylowych niebawem pojawi膮 si臋 p臋czki, kt贸re b臋d膮 wymaga艂y golenia i os艂abi膮 ubranie.

鈥 Nie sta膰 nas na bylejako艣膰, kupowanie rzeczy nietrwa艂ych 鈥 Szpura nie pozostawia z艂udze艅. 鈥 Jeste艣my jednak przebod藕cowani: gwiazdy co chwil臋 pojawiaj膮 si臋 w nowych ubraniach, w serialach ka偶dy ma ci膮gle co艣 nowego. Chodzenie ca艂y czas w tych samych rzeczach jest traktowane jako wyraz buntu. Licz臋 jednak na to, 偶e dojrzejemy do tego, by mie膰 mniej ubra艅, bo jeste艣my zm臋czeni ich ilo艣ci膮. Ka偶dy z nas ma szaf臋 przepe艂nion膮 ubraniami, ma艂o z nich jest dobrej jako艣ci, rzadko w kt贸rym dobrze wygl膮damy. Fajnie jest natomiast zwi膮za膰 si臋 z dobr膮 rzecz膮.

Aktywistka zwraca uwag臋 na to, 偶e ma艂o m贸wi si臋 o toksynach i 艣rodkach chemicznych, kt贸re znajduj膮 si臋 w ubraniach. Wiedz膮 o tym doskonale pracownicy bran偶y odzie偶owej, kt贸rzy cz臋sto p艂ac膮 za to uczuleniami i wysypkami. Z tego wzgl臋du lepiej kupowa膰 odzie偶 w lumpeksach: by艂a ju偶 prana, tych zwi膮zk贸w jest mniej.

Tak偶e Anna Pi臋ta nie ma lito艣ci dla wielbicieli fast fashion.

鈥濻ieciowe marki wciskaj膮 nam 45 mini- i maksikolekcji rocznie (to prawie jedna na tydzie艅), a my pos艂usznie upychamy w szafie jeszcze jedn膮 bluzk臋 w pi臋tnastym odcieniu czerwieni po to, by za kilka dni (ewentualnie tygodni) p贸j艣膰 na kolejne zakupy. Z nud贸w, na popraw臋 humoru albo z czystego kaprysu (badania podaj膮, 偶e hormon szcz臋艣cia wywo艂any zakupami dzia艂a tylko u 20 proc. konsument贸w i to maksymalnie do 48 godzin). Kupujemy bezrefleksyjnie, bez powodu, ale przede wszystkim 鈥 zbyt tanio, wi臋c pozbywanie si臋 rzeczy nie stanowi dla nas problemu鈥.

Nadal macie ochot臋 na zakupy?