Listopad to miesi膮c solidarno艣ci z pacjentami zmagaj膮cymi si臋 z nowotworami gruczo艂u krokowego oraz rakiem j膮der. Od 1999 roku panowie na ca艂ym 艣wiecie przy艂膮czaj膮 si臋 do akcji spo艂ecznej Movember, zapuszczaj膮c w tym miesi膮cu w膮sy i propaguj膮c badania profilaktyczne.

15 wrze艣nia obchodzony jest Europejski Dzie艅 Prostaty. Prostata jest jednym z najcz臋艣ciej atakowanych przez nowotw贸r narz膮d贸w u m臋偶czyzn. Wed艂ug Krajowego Rejestru Nowotwor贸w, rak gruczo艂u krokowego jest drugim co do cz臋sto艣ci wyst臋powania nowotworem z艂o艣liwym u m臋偶czyzn (pierwsze miejsce zajmuje rak p艂uca). Wok贸艂 tego tematu naros艂o wiele mit贸w, kt贸re rozwiewa dr Stefan W. Czarniecki, ordynator oddzia艂u urologii HIFU CLINIC w Szpitalu 艣w. El偶biety w Warszawie (Grupa LUX MED).

  1. Przerost prostaty oznacza nowotw贸r 鈥 MIT

Prostata, zwana tak偶e gruczo艂em krokowym lub sterczem, to m臋ski narz膮d, przez kt贸ry przebiega cewka moczowa. Jego zadaniem jest produkcja 艣luzu 鈥 g艂贸wnego sk艂adnika m臋skiego nasienia, w kt贸rym zawieszone s膮 plemniki. U wielu m臋偶czyzn po 30. roku 偶ycia ten gruczo艂 zaczyna si臋 powoli rozrasta膰, cho膰 proces ten przebiega przez d艂ugi czas niezauwa偶alnie. Z biegiem lat post臋puj膮ce powi臋kszenie obj臋to艣ci gruczo艂u mo偶e doprowadzi膰 do uci艣ni臋cia przebiegaj膮cej przez jego 艣rodek cewki moczowej, a w efekcie m.in. do os艂abienia strumienia moczu, wyd艂u偶onego czasu oddawania moczu, przerywanego strumienia moczu, uczucia zalegania moczu w p臋cherzu i nykturii, czyli nocnego oddawania moczu.

艁agodny rozrost gruczo艂u krokowego, cz臋sto potocznie nazywany powi臋kszon膮 prostat膮, jest sam w sobie pocz膮tkowo niegro藕ny, cho膰 prowadzi progresywnie do uszkodzenia p臋cherza, a d艂ugotrwale nieleczony w zaawansowanym stadium mo偶e nawet doprowadzi膰 do gro藕nego zablokowania odp艂ywu moczu z uk艂adu moczowego. To natomiast mo偶e spowodowa膰 ostre zatrzymania moczu, ostr膮 niewydolno艣膰 nerek, a nawet 艣miertelnie gro藕n膮 seps臋. Cho膰 w znakomitej wi臋kszo艣ci przypadk贸w rak prostaty nie daje 偶adnych objaw贸w, jest kilka wyj膮tkowo niepokoj膮cych symptom贸w, kt贸re wymagaj膮 pilnej diagnostyki r贸偶nicowej, np. pojawienie si臋 krwi w moczu lub w nasieniu. W przypadku wyst膮pienia takich objaw贸w nale偶y koniecznie um贸wi膰 si臋 na wizyt臋 do urologa, kt贸ry zdiagnozuje, czy przyczyna jest 艂agodna, czy konieczna b臋dzie dalsza diagnostyka w kierunku nowotworu.

  1. Rak prostaty = wyrok 鈥 FAKT I MIT

W Polsce na nowotw贸r prostaty choruje co roku ponad 16 tys. m臋偶czyzn, z czego ok. 5 tys. nie udaje si臋 pom贸c, g艂贸wnie z powodu zbyt p贸藕nego wykrycia zmian nowotworowych. Tymczasem diagnostyka i metody leczenia tego nowotworu s膮 bardzo nowoczesne oraz 鈥 zastosowane w odpowiednim czasie 鈥 daj膮 szans臋 na szybkie wykrycie zagro偶enia i ca艂kowite wyleczenie nawet w 90 proc. przypadk贸w. Dlatego tak wa偶na jest profilaktyka, a w razie wyst膮pienia jakichkolwiek w膮tpliwo艣ci 鈥 szybka i precyzyjna diagnostyka. W przypadku raka prostaty mo偶na skorzysta膰 m.in. z p艂ynnej biopsji z moczu SelectMDx oraz nowoczesnej przezkroczowej biopsji fuzyjnej. P艂ynna biopsja z moczu SelectMDx pozwala na wykluczenie istotnego klinicznie nowotworu z prawdopodobie艅stwem 95-99 proc. w spos贸b ca艂kowicie nieinwazyjny, na podstawie zwyk艂ej pr贸bki moczu. Przezkroczowa biopsja fuzyjna prostaty pozwala trafi膰 nawet w 3-4-milimetrowe zmiany w gruczole, z redukcj膮 ryzyka powik艂a艅 septycznych nawet o 99,99 proc.

  1. Chodzenie do lekarza jest niem臋skie 鈥 MIT

Dla wielu pan贸w rozmowy o prostacie to wci膮偶 temat tabu, a m臋偶czy藕ni, nawet obserwuj膮c u siebie niepokoj膮ce objawy, nie zg艂aszaj膮 si臋 do specjalisty po pomoc. Jednym z powod贸w jest strach lub wstyd przed intymnym badaniem, w tym przez odbyt, kt贸ry niejednokrotnie jest podstawowym argumentem przeciwko wizycie u urologa. Nies艂usznie! Warto pami臋ta膰, 偶e cho膰 rola tego badania w ramach oceny urologicznej jest istotna, to wraz z pojawieniem si臋 nowocze艣niejszych metod oceny gruczo艂u jego warto艣膰 stale maleje.聽 Wsp贸艂cze艣nie wcale nie jest a偶 tak nieod艂膮cznym elementem opieki urologicznej, jakby si臋 wydawa艂o.

Mo偶na wr臋cz powiedzie膰, 偶e profilaktyka raka prostaty jest oznak膮 m臋sko艣ci, gdy偶 zdrowy, dbaj膮cy o siebie m臋偶czyzna okazuje trosk臋 o swoj膮 rodzin臋 i najbli偶szych.

  1. Osoby obci膮偶one genetycznie powinny bada膰 si臋 cz臋艣ciej 鈥 FAKT

Je艣li w rodzinie wyst臋powa艂y dwa (lub wi臋cej) przypadki nowotworu prostaty po stronie jednego z rodzic贸w, ryzyko zachorowania znacz膮co wzrasta. Prawdziwie dziedziczne przypadki raka prostaty rozpoznawane s膮 w obci膮偶onych rodzinach o 6-7 lat wcze艣niej ni偶 u og贸lnej populacji. Warto zatem zwr贸ci膰 uwag臋 tak偶e na wiek, w kt贸rym wyst膮pi艂o to rozpoznanie u cz艂onk贸w rodziny. Genetyczne czynniki niestety tak偶e wp艂ywaj膮 na ryzyko agresywnego przebiegu choroby. Podstaw膮 profilaktycznych bada艅 populacyjnych jest badanie st臋偶enia bia艂ka PSA we krwi. Je艣li st臋偶enie PSA przekracza 1 ng/ml (w 40. roku 偶ycia) lub 2 ng/ml (w 60. roku 偶ycia), nale偶y wynik ten om贸wi膰 z urologiem. Warto zaznaczy膰, 偶e powy偶sze warto艣ci zaczerpni臋te z aktualnych wytycznych EAU (European Association of Urology Guidelines 2022) s膮 ca艂kowicie inne ni偶 normy referencyjne podawane przez laboratoria, kt贸rymi nie nale偶y si臋 sugerowa膰.

  1. Operacja jest inwazyjna i niebezpieczna dla os贸b schorowanych 鈥 MIT

Obecnie metody walki z nowotworem prostaty s膮 bardzo nowoczesne. Ma艂o kto nie s艂ysza艂 jeszcze o robocie da Vinci, kt贸ry w r臋kach sprawnego urologa pozwala na niespotykan膮 dotychczas precyzj臋 i bezpiecze艅stwo zabiegu prostatektomii. Dzi臋ki obrazowi 3D oraz 10-krotnemu powi臋kszeniu wizyjnemu, pozwala na oszcz臋dzenie krytycznych tkanek podczas zabiegu. Warto wspomnie膰 tak偶e o Robotic HIFU, czyli niszczeniu kom贸rek nowotworowych za pomoc膮 wysokoskoncentrowanej fali ultrad藕wi臋kowej (high intensity focused ultrasound). Ta metoda pozwala na leczenie dok艂adnie tej cz臋艣ci prostaty, kt贸ra jest zaj臋ta nowotworem, reszt臋 pozostawiaj膮c ca艂kowicie nienaruszon膮, znacz膮co redukuj膮c ryzyko oko艂ozabiegowe. W艣r贸d jej zalet jest bardzo niska inwazyjno艣膰, kr贸tka hospitalizacja (24 godziny) oraz mo偶liwo艣膰 przeprowadzenia tego zabiegu nawet u pacjent贸w obci膮偶onych innymi, powa偶nymi schorzeniami, kt贸re wykluczaj膮 np. przeprowadzenie zabieg贸w pod narkoz膮. W przypadku terapii metod膮 HIFU stosowane jest ma艂o obci膮偶aj膮ce znieczulenie dol臋d藕wiowe. Nowoczesna chirurgia z wykorzystaniem narz臋dzi robotycznych daje ni偶sze ni偶 dotychczas ryzyko powik艂a艅, kr贸tszy i bardziej przewidywalny oraz przyjazny okres rekonwalescencji.

  1. Samemu nie mog臋 zrobi膰 nic, by nie zachorowa膰 鈥 MIT

Aby zmniejszy膰 ryzyko zbyt p贸藕nego wykrycia choroby nowotworowej w obr臋bie gruczo艂u krokowego, nale偶y przede wszystkim obserwowa膰 sw贸j organizm pod k膮tem jakichkolwiek objaw贸w. Warto zapisa膰 si臋 na konsultacj臋 urologiczn膮 po 40. roku 偶ycia. Podczas niej urolog b臋dzie w stanie ustali膰, jaki program zindywidualizowanej profilaktyki b臋dzie odpowiedni (cz臋sto profilaktyczne oznaczenia st臋偶enia PSA mo偶na od艂o偶y膰 do 50. roku 偶ycia, zale偶nie od obci膮偶enia rodzinnego). Zgo艂a inaczej b臋d膮 traktowani m臋偶czy藕ni, u kt贸rych w rodzinie wyst臋puje rak piersi z dziedziczn膮 mutacj膮 BRCA2.

W przypadku tego akurat nowotworu nie ma obecnie dowod贸w na znacz膮cy wp艂yw jakichkolwiek czynnik贸w dietetycznych czy te偶 aktywno艣ci fizycznej na ryzyko rozwoju tej choroby. G艂贸wnymi czynnikami ryzyka s膮 wiek oraz obci膮偶enie dziedziczne, kt贸re nie s膮 modyfikowalne.

Z perspektywy og贸lnozdrowotnej oczywi艣cie jednak nie bez znaczenia jest zdrowy tryb 偶ycia: r贸偶norodna dieta i dbanie o odpowiedni膮 mas臋 cia艂a, regularnie uprawiany sport (pomo偶e nawet ten o niskiej intensywno艣ci, jak np. nordic walking), umiarkowane spo偶ycie alkoholu oraz ca艂kowita rezygnacja z tytoniu.