Na li艣cie wsp贸艂czesnych z艂oczy艅c贸w klimatycznych zajmuje wysok膮 pozycj臋 i jest powszechnie odmieniany przez wszystkie przypadki. Nale偶y go najpierw obwini膰 o wszelkie naturalne katastrofy, a nast臋pnie spr贸bowa膰 ograniczy膰. Najlepiej od zaraz, bo czasu zbyt du偶o nie zosta艂o. Zjawisko non grata, czyli 艣lad w臋glowy (ang. carbon footprint).

艢lad w臋glowy to nic innego jak ca艂kowita ilo艣膰 gaz贸w cieplarnianych, kt贸re s膮 emitowane w spos贸b bezpo艣redni lub po艣redni. Nie znaczy to, 偶e do grona emitent贸w-z艂oczy艅c贸w nale偶膮 tylko du偶e zak艂ady przemys艂owe, w tym zestawieniu miejsce zarezerwowane jest dla ka偶dego z nas. Wystarczy, 偶e lecimy na wakacje, doje偶d偶amy samochodem do pracy czy raczymy si臋 mi臋sem, zw艂aszcza czerwonym. Jak podaje BNP Paribas 艣rednio na Polaka przypada rocznie 10 ton gaz贸w, a czego a偶 8 to dwutlenek w臋gla.

Policz, jak bardzo szkodzisz

Mo偶na to zreszt膮 艂atwo sprawdzi膰. W sieci nie brakuje kalkulator贸w 艣ladu w臋glowego, kt贸re pozwalaj膮 wyliczy膰, jak mocno statystyczny Kowalski zaszkodzi艂 艣rodowisku naturalnemu. Wystarczy mieszka膰 w domu jednorodzinnym z ogrzewaniem elektrycznym, klimatyzacj膮, je藕dzi膰 samochodem (przewa偶nie samemu), kupowa膰 偶ywno艣膰 w opakowaniach (zw艂aszcza jednorazowych), a nawet mie膰 energooszcz臋dne 偶ar贸wki i w miar臋 energooszcz臋dne sprz臋ty w domu, by i tak na ko艅cu przeczyta膰, 偶e:

Generowana przez Ciebie emisja dwutlenku w臋gla wynosi 265 proc. 艣redniej polskiej, 318 proc. 艣redniej europejskiej i 444 proc. 艣redniej 艣wiatowej. (Tak wynika z kalkulatora 艣ladu w臋glowego BNP Paribas).

Wi臋kszy 艣lad, wy偶sze ceny

Powi臋kszaj膮cy si臋 艣lad w臋glowy przek艂ada si臋 nie tylko na degradacj臋 艣rodowiska naturalnego, ale te偶 bardziej materialne wska藕niki: m.in. wy偶sze ceny energii i 偶ywno艣ci. Ameryka艅scy i brytyjscy publicy艣ci oraz stratedzy ostrzegaj膮, 偶e tej zimy wielu najubo偶szych mieszka艅c贸w Wielkiej Brytanii i Europy stanie przed tragicznym wyborem: kupi膰 jedzenie czy zap艂aci膰 za mo偶liwo艣膰 ogrzania si臋.

- Tej zimy ludzie b臋d膮 umiera膰 z zimna 鈥 przestrzega Bill Blain, strateg rynkowy z Londynu, na kt贸rego w swoim felietonie dla The New York Times powo艂uje si臋 publicysta Thomas L. Friedman. 鈥 Gdy ceny energii wzrosn膮, to koszty zostan膮 przerzucone nieproporcjonalnie na najubo偶szych. Nier贸wno艣ci w dochodach zostan膮 dramatycznie wyeksponowane, gdy偶 najubo偶si stan膮 przed wyborem: ciep艂o lub jedzenie.

Walczy膰, ale z g艂ow膮

Walka ze 艣ladem w臋glowym, zmianami klimatu, to historia ci膮g艂ych pomy艂ek. Udowadniaj膮 to m.in. cz艂onkowie Kr贸lewskiego Instytutu Brytyjskich Architekt贸w (RIBA), kt贸rzy zwr贸cili uwag臋 na to, 偶e b艂臋dem by艂o wyburzanie starych, nieenergetycznych budynk贸w i zast臋powanie ich energooszcz臋dnymi. W materiale przygotowanym na ten temat przez BBC News, zaznaczaj膮 偶e powinno si臋 odnawia膰 stare budynki, a nie je burzy膰. W pierwszym przypadku bowiem dochodzi do mniejszego zanieczyszczenia 艣rodowiska i wytworzenia szkodliwych gaz贸w cieplarnianych.

Mi臋so i podr贸偶e

Okazuje si臋 jednak, 偶e wszyscy mo偶emy si臋 przyczyni膰 do ograniczenia 艣ladu w臋glowego, cho膰 wymaga to od nas mniejszych i wi臋kszych wyrzecze艅. Daniel Kraemer i Joe Whitwell w materiale dla BBC News wymieniaj膮 cztery g艂贸wne zasady, zaczynaj膮c od naszych dom贸w, przez robienie zakup贸w, a ko艅cz膮c na podr贸偶ach i zakupach. Warto zadba膰 o zmniejszenie koszt贸w u偶ytkowania i ogrzewania dom贸w, np. instaluj膮c pompy ciep艂a czy zmniejszaj膮c ogrzewanie. Nale偶y te偶 poprawi膰 izolacj臋 艣cian, kom贸rek i okien. Kolejny krok dotyczy marnowania 偶ywno艣ci i jedzenia czerwonego mi臋sa.

- Nale偶y zredukowa膰 ilo艣膰 wyrzucanego jedzenia i spo偶ywania mi臋sa, zw艂aszcza czerwonego 鈥 podkre艣laj膮 autorzy materia艂u. 鈥 Na 艣wiecie marnuje si臋 od 25 do 30 proc. 偶ywno艣ci.

A emisja dwutlenku w臋gla przeliczana na porcj臋 posi艂ku r贸wnie偶 jest ogromna, cho膰 zr贸偶nicowana. Najgorzej w tym zestawieniu wypada wo艂owina ze wska藕nikiem od 5 do 15 kilogram贸w dwutlenku w臋gla na porcj臋 mi臋sa. W przypadku porcji jagni臋ciny mowa jest od 3 do 7 kilogram贸w dwutlenku w臋gla. Ciekawie wygl膮da to w przypadku czekolady: produkcja tabliczki czekolady pochodz膮cej z las贸w deszczowych, kt贸re s膮 coraz cz臋艣ciej wycinane, wi膮偶e si臋 z wy偶sz膮 emisj膮 dwutlenku w臋gla ni偶 w przypadku pocz膮tkowej skali wo艂owiny, gdy偶 wynosi nawet powy偶ej 7 kilogram贸w.

Mniej znaczy lepiej

Kolejna rada mo偶e si臋 nie spodoba膰 amatorom podr贸偶y i to nie tylko powietrznych. 鈥濲e藕d藕 mniej, lataj mniej鈥 鈥 nawo艂uj膮 Kraemer i Whitwell i zaznaczaj膮, 偶e transport jest odpowiedzialny za jedn膮 czwart膮 globaln膮 emisj臋 dwutlenku w臋gla. Najgorzej w tym zestawieniu wcale nie wypadaj膮 loty krajowe, podczas kt贸rych na pasa偶era na kilometr takiego przypadaj膮 a偶 133 gramy dwutlenku w臋gla, a jazda samochodem, w kt贸rym podr贸偶uje tylko kierowca. Ka偶dy przejechany przez niego kilometr to 171 gram dwutlenku w臋gla. Je艣li jednak w samochodzie znajd膮 si臋 cztery osoby, to na ka偶d膮 z nich przypadn膮 43 gramy dwutlenku w臋gla. Najbardziej op艂aca si臋 podr贸偶owa膰 z przewo藕nikiem kolejowym Eurostarem, na osob臋 na kilometr przypada 6 gram dwutlenku w臋gla.

D偶insy r贸wna si臋 woda

Swoje za uszami maj膮 r贸wnie偶 wielbiciele zakup贸w odzie偶owych, zw艂aszcza poluj膮cy na nowe kolekcje. Jak wyliczyli ci specjali艣ci z Organizacji Narod贸w Zjednoczonych, kt贸rzy zajmuj膮 si臋 艣rodowiskiem, potrzeba a偶 3.781 litr贸w wody do wyprodukowania jednej pary d偶ins贸w. Wi膮偶e si臋 z tym tak偶e emisja 33,4 kilogram贸w dwutlenku w臋gla, tyle, ile poch艂ania przejechanie 111 kilometr贸w czy ogl膮danie telewizji lub seans贸w kinowych przez 246 godzin. Ju偶 samo pranie ubra艅 鈥 ostrzegaj膮 specjali艣ci z ONZ 鈥 wi膮偶e si臋 z uwalnianiem plastikowych mikrow艂贸kien i innych zanieczyszcze艅 do 艣rodowiska, ska偶eniem ocean贸w i wody pitnej.

Recepta jest prosta: musimy kupowa膰 mniej ubra艅, tym bardziej, 偶e cykl ich u偶ywania jest coraz kr贸tszy. Eksperci z ONZ wyliczyli, 偶e jedn膮 rzecz nosimy statystycznie zaledwie 10 razy zanim si臋 jej pozb臋dziemy. Kolejna rzecz, jak膮 mo偶emy zrobi膰, to zmusi膰 przemys艂 mody, by wprowadza艂 na rynek bardziej odpowiedzialne produkty.

Innego wyj艣cia bowiem nie mamy: post臋puj膮ce zmiany klimatu nie pozwol膮 nam na pope艂nianie zbyt wielu b艂臋d贸w. 鈥濼he time is now鈥 鈥 jak 艣piewa Moloko.