Pomimo 偶e wi臋kszo艣膰 z nas wie, 偶e pomara艅cze, mandarynki czy grejpfruty s膮 bogate w witamin臋 C, to ma艂o kto s艂ysza艂 o tym, 偶e zawieraj膮 r贸wnie偶 hesperetyn臋, czyli zwi膮zek, kt贸ry ma w艂a艣ciwo艣ci przeciwzapalne, przeciwnowotworowe czy antyoksydacyjne. I cho膰 jego w艂a艣ciwo艣ci s膮 cenne, to problemem jest jednak niska rozpuszczalno艣膰 hesperetyny w wodzie, przez co mo偶liwo艣ci jej stosowania s膮 ograniczone.

鈥 Hesperetyna jest nam potrzebna, by utrzyma膰 zdrowie w dobrej kondycji 鈥 m贸wi dr Anna Syku艂a z Wydzia艂u Biotechnologii i Nauk o 呕ywno艣ci Politechniki 艁贸dzkiej, kt贸ra prowadzi badania nad tym zwi膮zkiem. 鈥 Ma bardzo dobre w艂a艣ciwo艣ci, ale jest s艂absza od innych polifenoli ze wzgl臋du na swoj膮 budow臋 i nisk膮 rozpuszczalno艣膰 w wodzie. W naszych badaniach chodzi wi臋c o to, by j膮 鈥瀠zbroi膰鈥, aby dobrze rozpuszcza艂a si臋 w wodzie. To z kolei pozwoli zastosowa膰 j膮 jako dodatek do 偶ywno艣ci, kosmetyk贸w, farmaceutyk贸w, w wyniku czego poprawi ich dzia艂anie.

鈥濽zbrojona鈥 hesperetyna mo偶e to zrobi膰 dzi臋ki swojej zwi臋kszonej aktywno艣ci, kt贸ra mo偶e ograniczy膰 dzia艂anie wolnych rodnik贸w czy chorobotw贸rczych bakterii. Bior膮c pod uwag臋, 偶e prace prowadzone s膮 na Wydziale Biotechnologii i Nauk o 呕ywieniu, to najwi臋ksz膮 wag臋 przywi膮zuje si臋 do mo偶liwo艣ci wykorzystania wzmocnionego zwi膮zku w艂a艣nie w 偶ywno艣ci oraz artyku艂ach kosmetycznych.

Dr Syku艂a pracuje nad syntez膮, czyli do艂膮czeniem innych zwi膮zk贸w do cz膮steczki macierzystej. Na tym etapie powstaj膮 nowe pochodne hesperetyny. Obecnie trwa drugi etap badania, kt贸re jest realizowane w ramach konkursu Miniatura 5, przy wsparciu finansowym przyznanym przez Narodowe Centrum Nauki.

鈥 G艂贸wnym celem projektu jest otrzymanie nanokapsu艂ek pochodnych hesperetyny, kt贸re b臋d膮 mia艂y zwi臋kszon膮 rozpuszczalno艣膰 w wodzie 鈥 dodaje dr Anna Syku艂a. 鈥 Nie jest to jedyny cel, liczy si臋 tak偶e, by wykaza膰, 偶e nowo powsta艂e uk艂ady maj膮 zwi臋kszon膮 biodost臋pno艣膰 i aktywno艣膰 biologiczn膮.

Okazuje si臋, 偶e dobre efekty mo偶na osi膮gn膮膰 przy udziale cyklodekstryny, czyli innego obiektu chemicznego, kt贸ry ma szerokie spektrum dzia艂ania. Cyklodekstryna pomaga bowiem w tworzeniu kompleks贸w z pochodnymi hesperetyny, czyli zbli偶a do osi膮gni臋cia za艂o偶onego celu. Problem dotyczy mi臋dzy innymi tworzenia si臋 samych kompleks贸w: czasem cz膮steczki pochodnych hesperetyny 艂atwo wnikaj膮 w struktur臋 cyklodekstryn, co sprawia, 偶e cel si臋 przybli偶a, czasem jednak tak si臋 nie dzieje.

Badania prowadzone na Politechnice 艁贸dzkiej 鈥 jak podkre艣la dr Syku艂a 鈥 zacz臋艂y si臋 od przypadku. Wolna hesperetyna jest przedmiotem r贸偶norodnych bada艅 na ca艂ym 艣wiecie, natomiast 鈥 jak zaznacza badaczka 鈥 jest to ma艂a, niepozorna cz膮steczka, kt贸ra w艣r贸d polifenoli charakteryzuje si臋 艣redni膮 aktywno艣ci膮 biologiczn膮.

鈥 To sk艂oni艂o mnie do tego, aby z tej ma艂ej, niepozornej cz膮steczki zrobi膰 superbohatera 鈥 m贸wi dr Syku艂a. 鈥 Hesperetyna mo偶e si臋 nim sta膰, mo偶e wnie艣膰 wiele dobrego, ale trzeba j膮 najpierw wzmocni膰 i na tym polega moja rola. Jeszcze du偶o pracy, bada艅 przede mn膮. Szacuj臋, 偶e zajmie mi to oko艂o roku, ale licz臋 na pozytywny rezultat.

Prowadzone badania dotycz膮 samej cz膮steczki hesperetyny, jej pochodnych i kompleks贸w. S膮 nimi na przyk艂ad badania cytotoksyczno艣ci. Analiza cytotoksyczno艣ci z zastosowaniem kultur tkankowych ma za zadanie okre艣li膰, czy i jak膮 aktywno艣膰 wykazuj膮 nowo powsta艂e kompleksy wzgl臋dem linii kom贸rkowej u偶ywanej w analizach np. sk贸ry. Kolejne testy i analizy to badania mikrobiologiczne. Ich celem jest poszukiwanie nieantybiotykowych zwi膮zk贸w, mog膮cych ogranicza膰 wzrost mikroorganizm贸w. To sprawia, 偶e prace badawcze prowadzone na Politechnice 艁贸dzkiej s膮 wyj膮tkowe i mo偶na wi膮za膰 z nimi du偶e nadzieje.

Dr Anna Syku艂a jest badaczk膮 w zakresie modyfikacji struktur chemicznych flawanon贸w, g艂贸wnie hesperetyny, analizy ich w艂a艣ciwo艣ci fizykochemicznych oraz nanokapsu艂kowania cyklodekstrynami. Drugim zainteresowaniem 艂贸dzkiej naukowiec jest analiza jako艣ciowa i ilo艣ciowa sk艂adnik贸w preparat贸w kosmetycznych i surowc贸w naturalnych. Dr Syku艂a prowadzi wyk艂ady na temat antyoksydant贸w w kosmetykach oraz 膰wiczenia z chemii og贸lnej, nieorganicznej i analitycznej. We wsp贸艂pracy z innymi naukowcami zdoby艂a cztery patenty zwi膮zane z analogiem flawanonu. W wolnym czasie lubi uk艂ada膰 puzzle, rozwi膮zywa膰 krzy偶贸wki,聽 je藕dzi膰 na rowerze, podr贸偶owa膰, pracowa膰 w ogrodzie.

Badania nad pochodnymi hesperetyny s膮 prowadzone w Zespole Chemii Bionieorganicznej, kt贸rym kieruje dr hab. in偶. Ma艂gorzata Bryszewska.聽