Dlaczego jest tak wielu alergik贸w w艣r贸d mieszka艅c贸w du偶ych miastach? 呕yj膮 oni przecie偶 z dala od 艂膮k, p贸l, las贸w, kt贸re s膮 藕r贸d艂em alergen贸w. Lekarze znaj膮 odpowied藕 na to pytanie: alergia, jako choroba cywilizacyjna, zagra偶a tak偶e osobom 偶yj膮cym w zanieczyszczonym 艣rodowisku. Najnowsze badania potwierdzaj膮 t臋 tez臋.

Miejscy alergicy cz臋sto zastanawiaj膮 si臋, sk膮d u nich nasilenie objaw贸w alergii, skoro 鈥 zgodnie z zaleceniami lekarzy 鈥 unikaj膮 alergen贸w i ograniczaj膮 wycieczki na 艂ono natury. Najnowsze badania pokazuj膮 jednak, 偶e uprzemys艂owienie i zanieczyszczenie 艣rodowiska ma ogromny wp艂yw na rozw贸j alergii: 鈥 Ju偶 ponad 50 lat temu zaobserwowano, 偶e cz臋stotliwo艣膰 zachorowa艅 wzrasta w krajach o wy偶szym stopniu uprzemys艂owienia 鈥 informuje dr n. med. Marta Ko艂aci艅ska-Flont, specjalista alergologii, ekspertka kampanii 鈥濷tw贸rz oczy na alergi臋鈥. I dodaje: 鈥 Pocz膮tkowo wydawa艂o si臋, 偶e wynika to przede wszystkim z r贸偶nic genetycznych pomi臋dzy populacjami. P贸藕niej badaniom poddano jednak tak偶e emigrant贸w, kt贸rzy przenie艣li si臋 z bardziej pierwotnych 艣rodowisk na tereny uprzemys艂owione. Okaza艂o si臋, 偶e u nich, po kilkunastu latach 偶ycia w zmienionym 艣rodowisku, r贸wnie偶 cz臋sto艣膰 zachorowa艅 na alergie wzrasta.

D艂u偶ej, silniej, trudniej

Nie s膮 to jedyne badania czynnik贸w 艣rodowiskowych wyst臋powania alergii. W marcu magazyn 鈥濶ature鈥 opublikowa艂 badania1 klimatolog贸w z Uniwersytetu w Michigan, kt贸rzy przyjrzeli si臋 15 r贸偶nym py艂kom ro艣lin w Stanach Zjednoczonych i wykorzystali symulacje komputerowe, aby obliczy膰, jak zmieni si臋 sezon alergiczny do 2100 roku. Regularnie rosn膮ce 艣rednie temperatury na naszej planecie sprawiaj膮, 偶e ro艣liny szybciej zaczynaj膮 kwitn膮膰, okres wegetacji wyd艂u偶a si臋, przez to py艂ki kr膮偶膮 w powietrzu d艂u偶ej. Z kolei emisja gaz贸w cieplarnianych sprawia, 偶e poziom py艂k贸w mo偶e si臋 w najbli偶szym czasie nawet potroi膰, gdy偶 dodatkowy dwutlenek w臋gla w powietrzu, powsta艂y w wyniku spalania paliw, takich jak w臋giel, benzyna i gaz ziemny, pomaga ro艣linom wytwarza膰 wi臋cej py艂ku. 鈥 Niestety to fakt, 偶e sezon alergii wziewnych wyd艂u偶a si臋. Jeszcze nie tak dawno gabinety alergolog贸w zape艂nia艂y si臋 w okolicach drugiej po艂owy lutego i pustosza艂y z ko艅cem wrze艣nia. Dzi艣 pacjenci trafiaj膮 do nas, w zale偶no艣ci od 艂agodno艣ci zimy, niekiedy ju偶 w okolicach Bo偶ego Narodzenia i pomagamy im do ko艅ca wrze艣nia, nawet pa藕dziernika 鈥 wyja艣nia dr n. med. Marta Ko艂aci艅ska-Flont.

Badania nad wp艂ywem 艣rodowiska na rozw贸j alergii prowadzone s膮 r贸wnie偶 w Polsce 鈥 w zesz艂ym roku lekarze z Krakowa pobrali pr贸bki krwi od pacjent贸w i sprawdzili, jak reaguj膮 w kontakcie ze smogiem. Okaza艂o si臋, 偶e szkodliwe dla wszystkich cz膮stki py艂u zawieszonego s膮 jeszcze gro藕niejsze dla alergik贸w. Lekarze z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiello艅skiego dowiedli, 偶e mo偶na mie膰 alergi臋 na鈥mog. Trzyletnie badania2 pokaza艂y, 偶e py艂 PM2,5 uczuli艂 75 proc. os贸b zdrowych, kt贸re wcze艣niej nie mia艂y 偶adnego uczulenia oraz 83 proc. os贸b alergicznie reaguj膮cych na py艂ki brzozy. Dowiedziono tak偶e, 偶e py艂ek brzozy i py艂 zawieszony s膮 znacznie aktywniejsze razem ni偶 osobno. Dla pacjent贸w oznacza to tyle, 偶e 鈥瀖iejskie鈥 py艂ki s膮 bardziej agresywne od py艂k贸w brz贸z rosn膮cych na terenach wiejskich.

Dieta wa偶na te偶 u alergik贸w

Jednak zanieczyszczenie 艣rodowiska i zmiany klimatu to niejedyne czynniki wp艂ywaj膮ce na rosn膮c膮 liczb臋 鈥瀖iejskich鈥 alergik贸w. Du偶膮 rol臋 w rozwoju chor贸b alergicznych odgrywa nasz mikrobiom, czyli zestaw dobroczynnych bakterii bytuj膮cych na sk贸rze oraz w b艂onach 艣luzowych jamy ustnej, dr贸g oddechowych, przewodu pokarmowego i jelit. 鈥 Mo偶na powiedzie膰, 偶e to taka chmura, kt贸ra nas otacza i ma za zadanie chroni膰 organizm m.in. przed alergiami. Tak si臋 jednak nie dzieje, gdy mikrobiom ulega zaburzeniom ilo艣ciowym lub jako艣ciowym 鈥 informuje ekspertka kampanii edukacyjnej 鈥濷tw贸rz oczy na alergi臋鈥.

Do zachwiania r贸wnowagi mikrobiomu dochodzi m.in. wskutek spo偶ywania przez wsp贸艂czesnego cz艂owieka produkt贸w wysokoprzetworzonych. A, niestety, po takie cz臋sto si臋gaj膮 mieszka艅cy metropolii.

Ryzyko wyst膮pienia alergii jest wi臋ksze u tych os贸b, u kt贸rych przewa偶a spo偶ywanie produkt贸w wysokoprzetworzonych, a brak jest potraw na bazie produkt贸w poddanych procesom fermentacji, zapewniaj膮cych w艂a艣ciw膮 flor臋 bakteryjn膮. Czynnikiem ryzyka rozwoju alergii jest te偶 cz臋ste stosowanie antybiotyk贸w, zw艂aszcza w okresie dzieci艅stwa, gdy flora bakteryjna dopiero si臋 formuje. Do czynnik贸w uwarunkowanych genetycznie zaliczamy choroby alergiczne wyst臋puj膮ce w najbli偶szej spokrewnionej rodzinie 鈥 t艂umaczy dr n. med. Marta Ko艂aci艅ska-Flont.

Jak 艂agodzi膰 dolegliwo艣ci alergiczne?

Uci膮偶liwe objawy alergiczne mog膮 towarzyszy膰 alergikom przez d艂ugi czas, np. w przypadku os贸b uczulonych ma py艂ki brzozy i traw 鈥 od kwietnia do lipca. Nale偶y wi臋c podj膮膰 dzia艂ania, by zminimalizowa膰 katar, 艂zawienie, kaszel i kichanie. Najprawdopodobniej konieczna b臋dzie wizyta u specjalisty, kt贸ry przepisze leki przeciwhistaminowe miejscowe i doustne, glikokortykosteroidy donosowe, a przy objawach oskrzelowych r贸wnie偶 wziewne.

Je艣li objawy zaczn膮 si臋 niespodziewanie i na wizyt臋 u alergologa musimy poczeka膰, warto skorzysta膰 z lek贸w i preparat贸w dost臋pnych w aptece bez recepty, np. ze spray贸w donosowych na bazie soli morskiej, kt贸re rozrzedz膮 wydzielin臋 i pomog膮 oczy艣ci膰 nos. 艁agodz膮c objawy alergii nie nale偶y zapomina膰 o narz膮dzie wzroku 鈥 ulg臋 podra偶nionym oczom przynios膮 krople. Najlepiej wybiera膰 te z kwasem hialuronowym i ektoin膮, kt贸re nawil偶aj膮 oko, wyp艂ukuj膮 alergeny, a dodatkowo, za spraw膮 ektoiny, tworz膮 niewidzialn膮 tarcz臋 na oku, chroni膮c膮 przed wnikaniem czynnik贸w dra偶ni膮cych. Po ust膮pieniu objaw贸w, warto wr贸ci膰 do alergologa, by rozpocz膮膰 pog艂臋bion膮 diagnostyk臋.